امروز : یکشنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۸ ساعت : ۶:۰۱ AM
آخرین اخبار:
راه اندازی آزمایشگاه مرمت اشیاء فرهنگی تاریخی در موزه تاریخ ساری دلایل استیضاح وزیر کشور + اسامی استیضاح‌کنندگان / کدام مازندرانی در جمع آن ها است؟ از اظهار ندامت خبرنگار به خاطر رای دادن به روحانی تا حمله شدید بنزینی به حسن نژاد آماری که عشق کارمندان مازندرانی را به نماینده شدن نشان می دهد/دعوای لیدرهای تلگرامی در غرب مازندران به خاطر دو نامزد انتخابات مجلس/ اعتراض نماینده مازندران به انتخابات شورای عالی استان ها/ یک ساروی جوان ترین سناتور تاریخ استرالیا از پخش شدن آدرس و شماره تفن شخصی تا ماجرای سیلی خودرن از مربی پیشکسوت از ماجرای پخش شدن آدرس و شماره تلفن منزل شخصی تا سیلی خوردن از مربی پیشکسوت و پاره شدن لب ماجرای واگذاری جزیره کیش به چین چیست؟ شاسی بلند جدید بازار ایران به زودی به خیابان می آید (+عکس و مشخصات فنی) نشست خبری انتخاباتی معاون سیاسی استانداری مازندران گرانترین و ارزان ترین بلیط کنسرت متعلق به کدام خواننده ها است؟ / از روزبه نعمت اللهی تا رضا یزدانی
یادداشت روز عبارت
رانت اطلاعاتی و رسانه ها؛

شترسواری دولادولا نمی شود

شفافیت اطلاعات-سایت عبارت
    -     کد خبر: 2129
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۵/۶/۶|۰۸:۰۶
تا زمانی که حاکمیت و نهادهای اجرایی، رسانه ها را به خودی و غیرخودی تقسیم کند، سخن گفتن از شفافیت اطلاعاتی شوخی تلخی است. از طرفی دیگر تا زمانی که منافذ آشکار رانت های اطلاعاتی بسته نشوند جمهوریت نظام در مخاطره ای جدی خواهد بود و افزایش شکاف فقیر و غنی باعث افزایش نارضایتی های مدنی خواهد شد که در نهایت به رکود و بی تفاوتی فرهنگی و اقتصادی خواهد انجامید.

عبارت ـ آیو اسفندیاری: در این یادداشت کوتاه سعی شده است بر رابطه رانت اطلاعاتی با رسانه ها و جامعه مدنی تمرکز شود. هفته دولت و یادآوری وعده رئیس جمهور مبنی بر شفافیت اطلاعاتی بهانه ای شد برای تقریر این یادداشت.

دیروز:

فامیل ها و دوستان می گویند دیوانه شده است! رفته اطراف بیابان های شهر چند ده هکتار زمین خریده برای چی؟

امروز:

فامیل ها و دوستان می گویند: حتما خواب نما شده بود، وگرنه چطور ممکن است کسی چندرغاز بدهد در بیابان زمین بخرد و بعد دولت بگوید خداتومان به من بفروش چون می خواهم اینجا اتوبان بزنم!

فردا:

همسایه ها و دوستان هنوز هشت شان گرو نُه شان است اما آقای مورد نظر پولش از پارو بالا می رود و وقتی همین آشنایان را می بیند حتی زحمت پائین کشیدن شیشه اتومبیل آخرین مدلش را هم به خود نمی دهد و خیلی لطیف و نرم از پشت همان شیشه دودی یک ابرو بالا می اندازد، که یعنی: سلام!

 

می گویند راه یکشبه پولدار شدن این است که به سمت کار خلاف بروی و میانبُر بزنی. حتما بارها شنیده اید که می گویند باید گرگ باشی وگرنه خورده می شوی. یا اگر بخواهی از راه درست پول در بیاوری باید عمر نوح داشته باشی که ثروتمند شدنت را ببینی.

 اکثر کسانی که هوس ثروت دارند، دقیقا همین کار را می کنند و تقریبا اکثریت آنها هم بالاخره یک روز گرفتار می شوند و هرچه درآورده اند بعلاوه تمام زندگی شان را می فروشند تا بدهی ها را تسویه کنند، که بابک زنجانی و مه آفرید امیرخسروی ـ این یکی جانش را داد ـ از آن جمله اند.

اما بعضی نه میانبُر می زنند و نه کار خلاف می کنند، آنها استاد «خرید رانت های اطلاعاتی» هستند.

رانت اطلاعاتی به مجموعه ای از داده های خاص گفته می شود که در آینده رمزگشایی می شوند و به نوعی ارزش افزوده مخفی دارند.

 مثلا فرض کنید شما می خواهید خانه بخرید و دوستی در شهرداری دارید که می داند در آن منطقه جواز چه چیزهایی صادر شده است و خبر دارد قرار است تا یکماه دیگر کلنگ یک مجتمع تجاری بزرگ در آن حوالی به زمین بخورد و کسی هم که پای کار است آدم حسابی است.یا مثلا می داند نقشه جامع شهری چگونه خوانده می شود و بر آن اساس املاک را ارزشگذاری می کند.

با این اطلاعات شما می توانید ریسک کنید و به جای یک خانه، چندین خانه یا یک زمین بزرگ در آن اطراف بخرید و بعد از اینکه آن مجتمع ساخته شد به شکلی عجیب ثروتتان چندین برابر می شود.

رانت اطلاعاتی نه دور زدن قانون است و نه میانبر زدن و کار خلاف کردن.بلکه یک مثلث طلایی است: در وقت مناسب جای مناسب با شخص مناسب!

اما چالش و نقد اصلی اینجاست که این مثلث در شرایطی برابر در معرض عموم قرار ندارد و برای دسترسی به آن و قرار گرفتن در مرکزش باید برخلاف قوانین اخلاقی و پایه های جمهوریت عمل کرد. آنچه مردمسالاری را از دیگر شیوه های حکمرانی متمایز می کند همین قدرت انتخاب برابر است که در سیستم اقتصادی ما از درون تهی شده است.

این مسئله البته به ایران محدود نیست و در همه جهان با شدت و ضعف درجریان است اما آنچه ما را متفاوت می کند این است که همه در این باره حرف می زنیم اما هیچ کس عمل نمی کند. با اینکه می دانیم منافذ کجاست و چه کیفیتی دارد، آدرس اشتباه می دهیم و حواس ها را پرت می کنیم.

اگر رسانه ها به عنوان مراجع رسمی افکار عمومی و نهادهای مردمسالارانه بخواهند اطلاعات و گمانه زنی های خود در این حوزه را مطرح کنند، به مجازات های سخت حقوقی و حقیقی محکوم می شوند.

مثلا فرض کنید یک رسانه با توجه به سابقه ای که از طرفین یک معامله می شناسد، حدس می زند که این رابطه با ترک تشریفات همراه بود و بر پایه رانت اطلاعاتی استوار است، در این هنگام  2کار از دست رسانه ساخته است یا بنا به رسالت و وظیفه جهانی اش این گمانه زنی را منتشر می کند و منتظر پیگیری و واکنش جدی نهادهای نظارتی می ماند، یا این گمانه ها را با نهادهای نظارتی درمیان می گذارد و از خیر انتشار آن می گذرد.

اگر رسانه روش دوم را در پیش گیرد، عملا از رسالتش تهی شده و به مُخبری نظارتی تقلیل می یابد، قدرت تحلیل خود را از دست می دهد و در نهایت در سیستم هضم می شود، پس لاجرم باید راه نخست را انتخاب کند تا هم وظیفه اش را به درستی انجام داده باشد و هم در تقویت فضای شفاف اطلاعاتی تاثیرگذار باشد.

اما ناگفته پیداست که راه اول( حتی با داشتن سند متقن و معتبر) خطرناک است. البته هستند رسانه هایی که پشتشان گرم است و هرچه بخواهند با سند و بی سند منتشر می کند، اما رسانه های مستقل یا غیرحکومتی باید با یک دست هزار عصا بگیرند و بازهم با سلام وصلوات خبر را منتشر کنند.

البته این رانت اطلاعاتی تنهابه اطلاعات اقتصادی محدود نمی شود و تمامی شئون زندگی مدنی مردم و سطوح مختلف اجتماعی را در برمی گیرد.

همین تفاوت آشکار میان رسانه ها منجر به تنزل "حقیقت یابی" به "مچ گیری سیاسی" می شود که خود فسادی خطرناک تر است.

به عنوان نمونه "یالثارات" یا "کیهان" می تواند هرچه خواستند بنویسند اما "بهار" و "اعتماد" نمی توانند. یا مثلا خبرگزاری تسنیم و فارس و یا سایت های مشرق و رجانیوز با خیال راحت اسناد دلخواهشان را (که در اکثر موارد بر ضد یک جناح خاص است) منتشر می کنند، اما آن جناح برای کلمه به کلمه اخبار و تحلیل هایش باید پاسخگو باشد.

بنابراین تا زمانی که حاکمیت و نهادهای اجرایی، رسانه ها را به خودی و غیرخودی تقسیم کند، سخن گفتن از شفافیت اطلاعاتی شوخی تلخی است. از طرفی دیگر تا زمانی که منافذ آشکار رانت های اطلاعاتی بسته نشوند جمهوریت نظام در مخاطره ای جدی خواهد بود و افزایش شکاف فقیر و غنی باعث افزایش نارضایتی های مدنی خواهد شد که در نهایت به رکود و بی تفاوتی فرهنگی و اقتصادی خواهد انجامید.

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال

نظرات ارسال شده

شنبه ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۹
یکی از جذابترین و به حق ترین گزارش هایی که تا بحال خواندم.
خبرنگار
شنبه ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۵
بسیار بسیار درست و بجا بود. و البته این رو باید اضافه کنم که بیچاره ما حامیان دولت های اصلاح طلب یا به اصطلاح اصلاح طلب که در هر صورت غیر خودی محسوب میشویم. چوب دو سر نجس که میگن ما هستیم.
م. مشهدی
شنبه ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۱
اوه اوه الان خبرنگارای فارس و تسنیم بهتون حمله میکنن. ولی انصافا درست گفتید. مهم مردم هستند که حقیقت را میدونن. آفرین عبارت
کیوان
شنبه ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۰
کلا مشکلات ما از آنجایی آغاز شد که خودی و غیر خودی راه به ادبیاتمون باز کرد. گزارش بسیار جالبی بود. دستمریزاد
شنبه ۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۵
هی همکار! البته هم کار.... اون وقتی که ما پله های دادسرا رو گز می کردیم شما کجا بودی؟ داشتی داستان سرایی می کردی! وقتی نمی دونی و بدون اطلاع تنها برای هیاهو و هیچ قلم می زنی تا به افکار عمومی بفهمونی هرچی تو گفتی راسته یا راست میگی !! بدون این تشت قلم فرسایی از بوم میفته! چرا چون فعلا اونایی که به بهانه رسالت خبری محکوم شدن نه تنها جناح حزب باد شما بودن بلکه همه از کسانی بودن که اهل جناج باز ی باند بازی بودن و نه پشتشون به جایی جز خدا گرم بود... یادت باشه با دهن پر حرف نزن اول بجو بعد...اوکی!!
آخرین اخبار

راه اندازی آزمایشگاه مرمت اشیاء فرهنگی تاریخی در موزه تاریخ ساری

دلایل استیضاح وزیر کشور + اسامی استیضاح‌کنندگان / کدام مازندرانی در جمع آن ها است؟

از اظهار ندامت خبرنگار به خاطر رای دادن به روحانی تا حمله شدید بنزینی به حسن نژاد

آماری که عشق کارمندان مازندرانی را به نماینده شدن نشان می دهد/دعوای لیدرهای تلگرامی در غرب مازندران به خاطر دو نامزد انتخابات مجلس/ اعتراض نماینده مازندران به انتخابات شورای عالی استان ها/ یک ساروی جوان ترین سناتور تاریخ استرالیا

از ماجرای پخش شدن آدرس و شماره تلفن منزل شخصی تا سیلی خوردن از مربی پیشکسوت و پاره شدن لب

ماجرای واگذاری جزیره کیش به چین چیست؟

شاسی بلند جدید بازار ایران به زودی به خیابان می آید (+عکس و مشخصات فنی)

نشست خبری انتخاباتی معاون سیاسی استانداری مازندران

گرانترین و ارزان ترین بلیط کنسرت متعلق به کدام خواننده ها است؟ / از روزبه نعمت اللهی تا رضا یزدانی

آخرین آمار مرگ در حوادث کار مازندران/مرگ کسب و کار من است

آرشیو
پربازدیدترین

از اظهار ندامت خبرنگار به خاطر رای دادن به روحانی تا حمله شدید بنزینی به حسن نژاد

جیب خالی و پز عالی / چرا دیوار کوتاه CIS برای ما بلند است

لطفا به قانون و شعور مردم مازندران توهین نکنید! / مردم فریب این پروپاگاندا را نمیخورند / شک نکنید همین طرح باعث شکست شما خواهد شد

مدارک جنجالی و دردسر ساز مسئولین کشوری / از خاتمی و هاشمی تا رحیم مشایی و روحانی + عکس و جزئیات

دو نامزد قطعی اصلاح طلبان در استان کیستند / از رایزنی شیخ در شرق تا ترس از تکرار نفاق در نوشهر

قم با ۴۰ دقیقه در صدر است ، مازندرانی ها ۲۲ دقیقه در روز مطالعه می کنند / مردم اهل مطالعه اند ما بلد نیستیم نسخه بپیچیم / با اعلام این اعداد به مردم ظلم می کنیم / عرق شرم بر پیشانی مردم یا مسئولان؟

رئیس سازمان جنگل‌ها بازداشت شده است؟

یکی از نمایندگان فعلی ساری رای نمی‌آورد/ شايعه ردصلاحیت برای تخریب رقیب است

کدام مسئولان ارشد جمهوری اسلامی ایران ثروتشان را علنی کردند / از عباس آخوندی تا محمدباقر قالیباف

مهناز افشار از یاسین رامین طلاق گرفت

آرشیو