امروز : شنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ ساعت : ۳:۵۳ PM
اختصاصی عبارت
دانستنی های حقوقی؛

نقش داوری در حل منازعات خانوادگی

نقش داوری در حل منازعات خانوادگی
    -     کد خبر: 22231
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۵/۹/۲۵|۱۳:۲۸
پایگاه خبری عبارت با همکاری معاونت پیشگیری از جرم دادگستری مازندران اقدام به انتشار سلسله گزارش هایی حقوقی و پیشگیریانه می کند که مورد توجه شما مخاطبان قرار گرفته است. در این قسمت موضوع اصلی «نقش داوری در حل منازعات خانوادگی» است.

عبارت ـ گروه جامعه: پیشینه اندیشه حل و فصل دعاوی خانوادگی از طریق داوری و نهادهای سازشی بر این منطق تکیه دارد که از آنجاییکه ماهیت روابط خانوادگی بر پایه عشق و عاطفه استوار می باشد، بنابراین شأن چنین نهادی نیست که در فرض بروز مسائلی با این پدیده به مانند سایر مرافعات برخورد شود. از طرف دیگر در برخورد با این اختلافات می بایستی نهایت حوصله و سعه صدر را بخرج داد، چرا که در صورت شتابزدگی در اتخاذ تصمیمات بویژه در موارد حکم به جدایی زوجین، از چنان آثار سوئی برخوردار می باشد که چه بسا جبران آن در آینده غیر ممکن باشد. 

بعلاوه با توجه باینکه خانوده رکن اساسی جامعه را تشکیل می دهد و مورد حمایت عمیق قانون اساسی قرار دارد، با هدف تأمین سلامت جسمی و روحی اعضای آن بالاخص طفل و مادر، بهره گیری از نهاد میانجیگری در پی ریزی قوانین جاری دارای اهمیت بسزایی است. 

نگاه متون دینی به رفع اختلافات خانوادگی از طریق داوری

از آنجاییکه قواعد حوزه خانواده با مسایل مذهبی و اخلاقی ارتباط تنگاتنگ دارد، لذا حقوق خانواده از مهمترین بخش های حقوق مدنی ایران است که اکثریت قواعد مربوط به آن از فقه اسلامی منشا گرفته است. این امر از آن جهت اهمیت دارد که قواعد و مقررات آن با زندگی شخصی و خصوصی هر فرد جامعه پیوند نا گسستنی دارد. یعنی هیچ فردی از اعضای جامعه وجود نخواهد داشت، که به نحوی از قواعد و اصول حاکم بر حقوق خانواده متأثر نباشد.

از جمله مسائلی که در وضعیت فعلی نیاز به واکاوی دارد اینکه در بسیاری از مواردی در حل و فصل اختلافات خانوادگی بجای بهره گیری از سنت حسنه رجوع به بزرگان خبره فامیل، مراجعه به محاکم مرسوم شده است. این در حالی است که از قرآن کریم می فرماید: "وان خِفتم شقاق بینهما فابعثوا حکما من اهلِهِ وحکما من اَهلِها ان یُریدا اصلاحا یوفّق اللّه بینهما ان اللّه کان علیما خبیراً". "اگر از جدایی و شکاف میان آن دو بیم داشته باشید، داوری از خانواده شوهر و داوری از خانواده زن برگزینید تا به کار آنها رسیدگی کنند. اگر این دو داور تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند به توافق آنها کمک می کند؛ زیرا خداوند دانا و آگاه است".

بنابر این برای از بین بردن اختلافات فیما بین همسران فرمان داده است داورانی از دو سو برگزیده شوند و آن دو با همفکری یکدیگر، به نزاع پایان دهند. 

در تعلیل آن می توان بیان داشت، احکام آمرانه دادگاه ها هرگز نمی تواند نقش سازنده ای در ایجاد صلح و سازش و فیصله دادن به دعوی ایفاء کند. به همین جهت است که بر خلاف اینکه یکی از شرایط صلاحیت بیطرفی داور در سایر مسائل اختلافی، عدم نسبت با طرفین منازعه می باشد، لیکن بنا به رهنمود کلام وحی که فوقاً اشاره گردید مسائل زوجین باید از راه گفتگوهای درون فامیلی حل و فصل شود.

بعلاوه، از آنجا که داوران خانوادگی در سود و زیان آشتی و فراق زوجین شریک هستند، با خیرخواهی بیشتری ورود پیدا می کنند، و بنابراین مساعی و تلاش خود را بگونه ای مصروف می دارند که اختلافات زوجین به آشتی منتهی شود. ولی مراجعه کوتاهی به محاکم خانواده حکایت از بی تفاوتی برخی ار داوران و رفع تکلیف از مأموریت اداری محوله به آنان دارد. 

این نکته نشانگر این است که همگان در برابر مشکلات خانوادگی دیگران مسئولیت دارند و باید در راه حفظ این کانون مقدس احساس تکلیف کنند؛ چه، اصلاح کار مؤمن، از مصادیق روشن تعاون، نیکی و احسان و از موارد امر به معروف و نهی از منکر است.

داوری در قانون حمایت خانواده

یکی از مقرره‌های قانون جدید حمایت خانواده ارجاع طرفین به نهادها و مراکز مشاوره است. دلیل این امر آن است که با تشکیل مراکز یاد شده اختلافات خانوادگی چه بسا ممکن است در این مراکز حل‌ و ‌فصل شوند. البته پیش از این قرار بود صرفا زوجین متقاضی طلاق توافقی، به این مراکز مراجعه کنند؛ اما اکنون قاضی می‌تواند زوجین را به این مراکز ارجاع دهد، ولی در طلاق توافقی الزاماً باید قبل از صدور حکم صورت گیرد.

تشریفات ارجاع دعوا به داوری در محاکم خانواده

با ارجاع پرونده به شعبه‌ای از دادگاه‌های خانواده، این مرجع وقت رسیدگی تعیین می‌کند. در ابتدا قاضی دادگاه توضیحاتی را از طرفین دعوا می‌خواهد. سپس قرار ارجاع امر به داوری را صادر‌ و به طرفین ابلاغ می‌کند که طرفین داوران اختصاصی خود را در مهلت تعیین‌شده انتخاب کنند. مطابق قانون جدید حمایت خانواده پس از صدور قرار ارجاع امر به داوری، هر یک از زوجین مکلفند ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ یک نفر از اقارب متأهل خود را که حداقل سی ‌سال داشته و آشنا به مسائل شرعی و خانوادگی و اجتماعی باشد به عنوان داور به دادگاه معرفی کنند.

منطق حکم می کند که زوجین داوران را از میان اقوام خود انتخاب ‌کنند. زیرا این داوران به وضعیت زندگی طرفین بیشتر واقف بوده و بیشتر در جریان زندگی آنها هستند. 

بر عکس داوری در دعاوی حقوقی که داوران نباید با طرفین نسبتی داشته باشند، در دعاوی خانوادگی گفته می‌شود «فابعثوا حكماً من أهله و حكماً من أهلها»، یعنی از بین خانواده هر کدام از زن و مرد، حکم تعیین شود. این افراد برای اصلاح بین زن و شوهر، با آنها مذاکره و صحبت می‌کنند. در قانون حمایت حانواده نیز پیش‌بینی شده است که داوران لااقل باید در مدت تعیین ‌شده از طرف دادگاه طرفین را احضار و با آنها صحبت کنند به این امید که دعوای زوجین به سازش خاتمه پیدا کند.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال