امروز : پنج شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۸ ساعت : ۴:۴۵ PM
اختصاصی عبارت
نگاهی اجمالی به کارنامه اقتصادی دولت تدبیروامید؛

پائین رفتن آب خوش از گلوی اقتصاد ایران/ دستاوردها و ناکامی های اتاق فکر اقتصادی روحانی

حسن روحانی و علی طیب نیا-سایت عبارت
    -     کد خبر: 3502
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۵/۶/۱۶|۱۰:۴۱
دومین گزارش از این سری به بررسی کارنامه اقتصادی دولت تدبیروامید اختصاص دارد.

عبارت ـ گروه اقتصادی: کمتر از یکسال به انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم مانده است و از همینک اتاق فکر اقتدارگرایان توپخانه خود را به سمت پاستور نشانه رفته و هرزگاهی صدای سهمگین شلیک ها شنیده می شود. با عنایت به قدرت بالای رسانه ای و نفوذ زیاد محافظه کاران دور از انتظار نیست که هرچه به انتخابات نزدیک تر می شویم شاهد افزایش قدرت آتش این توپخانه باشیم.

از آن طرف دولت روحانی آنقدر در حوزه روابط عمومی و رسانه ضعیف عمل کرده است که پدافند تدبیرووامید را ناکارآمد جلوه می دهد. در این میان وظیفه اخلاقی و حرفه ای رسانه هایی که با گفتمان دولت همراهند حمایت از دستاوردهای دولت یازدهم و انعکاس آنهاست. بر همین اساس «عبارت» از دیروز به بررسی کارنامه دولت حسن روحانی در حوزه های مختلف پرداخته و در این بررسی ها نشان خواهد داد که در تحلیلی قیاسی، این دولت چه موفقیت هایی به دست آورد و در نقدی درون گفتنمانی چه ایراداتی بر آن وارد است.

البته شاید بهتر بود که این مجموعه مطالب در هفته دولت منتشر شود، اما سیل آمارها و اخبار تکراری در این هفته عملا تحلیل های  خاص را از نفس می انداخت و باعث می شد آنها در پشت حجابی از سرعت اخبار روزمره و مناسبتی پنهان شود. بنابراین حالا که هیاهوی اخبار هفته دولت خوابیده، فرصتی مفتنم برای انعکاس دستاوردهای دولت در حوزه های مختلف به چنگ آمده است.

به گزارش عبارت؛ نخستین شماره از این سری مطالب  که دیروز منتشر شد(اینجا) به بررسی عملکرد فرهنگی دولت تدبیروامید اختصاص داشت و دومین گزارش از این سری به بررسی کارنامه اقتصادی دولت تدبیروامید اختصاص دارد.

.............

حسن روحانی در شرایطی به عنوان یازدهمین رئیس جمهور سوگند یاد کرد که با 5 چالش بزرگ اقتصادی روبرو بود. بی ثباتی و عدم اعتماد بازار، پروژه های نیمه کاره و بعضا غیرضروری، قطع ارتباط بانکی با جهان و انزوای اقتصادی، دستکاری در نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی و تورم و رکود.

 

نقشه اتاق فکر اقتصادی دولت

مباحثی همچون بیکاری، نرخ منفی رشد اقتصادی و فساد نیز به بدنه اعتماد عمومی به دولت آسیب شدیدی وارد کرده بود. روحانی و تیم اقتصادی اش به زعامت فکری مسعود نیلی، محمدعلی نجفی، حسن درگاهی ، سیدمهدی برکچیان و تا حدی موسی غنی نژاد و مشاوره و پشتیبانی رسانه ای «سعید لیلاز» با مامورعملیاتی تیم اقتصادی دولت یعنی «علی طیب نیا» در وزارت اقتصاد به این نتیجه رسیدند که الویت اقتصادی دولت باید بر کاهش تورم استوار باشد.

در 1 سال پایانی دولت دهم، نرخ ها در وضعیتی قرار داشت که قیمت های آنلاین از سایت های فروشگاهی حذف شد و نرخ ها ساعت به ساعت جابجا می شد. دلیل اصلی این اتفاق برنامه ریزی غلط دولت وقت در حوزه نقدینگی، دستکاری در نرخ ارز و فشارها و تحریم های خارجی بود.

از آغاز معلوم بود که سیاست کنترل تورم به رکود دامن خواهد زد، چرا که برای کاهش تورم نیاز به کنترل نقدینگی است و کنترل نقدینگی و توزیع قطره چکانی آن اگرچه برای سیاست بیمار ایرانی ضروری بود اما قدرت خرید جامعه را کاهش می داد و به تبع آن از ارزش ریالی معاملات می کاست.

دولت همزمان با طرح کنترل تورم، سعی کرد با فعال نمودن اقتصاد بین المللی از طریق برجام به توسعه اقتصادی از راه  ورود سرمایه و فناوری خارجی کمک کند. آمارها نیز نشان می دهد افزایش فروش نفت و بازگشت ایران در تولید طلای سیاه به روزهای پیش از تحریم به علاوه اشتیاق به سرمایه گذاری در کشور و تحریک بازار بورس تا حدودی به رفع بیکاری کمک کرده است.

 

ایجاد ثبات و تعادل در بانک مرکزی و توقف چاپ پول بی پشتوانه، کنترل نقدینگی و عدم دخالت منفی در بازار ارز از جمله تغییرات چشمگیر سیاست های بانک مرکزی نسبت به دولت قبل بوده است.

 

موفقیت های چشمگیر دولت در اقتصاد کشاورزی

تلاش های دولت در بخش کشاورزی نیز توانست این حوزه را فعال تر کرده و به مدد وام های بانکی، رکود در این بخش را مرتفع کند.

به عنوان مثال رشد تولید گندم در ایران در سال جاری رکورد تاریخ معاصر را پشت سر گذاشته است و میزان خرید تضمینی گندم از ۱۱ میلیون تن عبور کرده است. برای اولین بار در تاریخ ایران تولید گندم به رقمی بالغ بر ۱۳.۵ تا ۱۴ میلیون تن رسیده که این میزان ۲ تا ۲.۵ برابر عملکرد این بخش در سال ۹۱ است.

این آمارها در حالی حاصل شد که ایران در بحرانی ترین شرایط خشکسالی قرار داشت و در سال اول استقرار دولت سرمای شدید به باغ های مرکبات شمال کشور آسیب فراوانی وارد کرد، آسیبی که به مرور جبران شد اما هنوز هم زمزمه هایی مبنی بر طلبکار بودن برخی باغداران به گوش می رسد که باید هرچه سریعتر مرتفع شود.

 

بازگشت طلایی به دوران طلایی صادرات نفت

همچنین به گفته سعید لیلاز؛ کارشناس و مشاور اقتصادی روحانی، دولت در حوزه‌ای دیگر با افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج فارس، کشور به اقتصادی‌ترین روش ممکن برای اولین بار پس از گذشت ۴۰ سال به صادرکننده بنزین تبدیل می‌شود. همچنین تراز واردات مواد عذایی در سال ۹۱ منفی ۸ میلیارد دلار بوده که امسال به منفی ۳ میلیارد دلار رسیده است. این‌ها آمارهای جزئی به شمار می‌آید که تایید می‌کند، دولت موفق شده وضعیت کشور را به سمت بهبود ببرد.

 

موفقیت های اقتصادی دولت تنها به حوزه کشاورزی و انرژی محدود نشد. در سه سالی که از عمر دولت یازدهم می‌گذرد، رشد اقتصادی در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی از منفی ۶.۸ درصد در سال ۱۳۹۱ به مثبت ۴.۴ درصد در سال ۹۵ افزایش یافته است. نرخ تورم از ۳۵ درصد در سال ۱۳۹۲ به ۸ درصد در سال جاری کاهش یافته است. صادرات نفت از ۱.۱ میلیون بشکه به ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است و صادرات غیرنفتی پس از ۸۰ سال از واردات پیشی گرفته که این دستاورد هم در راستای عمل به مفاد اقتصاد مقاومتی در نظر گرفته می‌شود.

 

تاثیر برجام بر رونق اقتصادی

بر اساس آمارهای منتشر شده و با تلاش‌های دستگاه دیپلماسی دولت و لغو تحریم‌ها؛ هزینه واردات به میزان ۹ تا ۱۰ درصد در پی لغو تحریم‌ها کاهش یافته است. تورم مواد غذایی از ۶۰ درصد در سال ۹۱ پس از ۱۰ سال به زیر ۱۰ درصد رسیده است و خالص واردات غذا از ۸.۲ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۱ به ۳ میلیارد دلار در سال جاری کاهش یافته است. شاخص بورس از ۶۲ هزار واحد به ۸۰ هزار واحد رسیده و در مدت ۸ ماه معادل ۳۰ درصد رشد کرده است. ۵۰ درصد باقی مانده از پروژه مسکن مهر بدون خسارت در حال تکمیل است، قاچاق از ۲۵ میلیارد دلار به ۱۲ تا ۱۵ میلیارد دلار در سال جاری رسیده است. تولید خودرو در سال جاری نسبت به سال گذشته ۱۵ درصد و در مقایسه با سال ۱۳۹۲ بالغ بر ۶۰ درصد افزایش یافته است؛ به طوری که امسال تولید خودرو به ۱.۱ میلیون دستگاه می‌رسد. نرخ ارز بدون پشتوانه دلارهای نفتی به مدت ۳.۵ سال از گذشت عمر دولت یازدهم ثابت مانده است و تولید فولاد و پتروشیمی از سال ۹۲ تاکنون به طور منظم رشد کرده است.

 

پیش‌بینی پذیر شدن اقتصاد ایران

 

پس از ۱۰ سال تلاطم، اقتصاد ایران به ثبات و پیش‌بینی پذیری رسیده است. دولت روحانی توانست با سه اصلاح اقتصادی بزرگ ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار میلیارد تومان را از اتلاف نجات دهد. هزینه‌های عمرانی در سال ۹۴ با وجود نصف‌ شدن درآمدهای نفتی به ۲۸ میلیارد تومان رسید؛ در حالی که این رقم در سال ۹۱، ۱۵ هزار میلیارد تومان بود. سهم درآمدهای مالیاتی نسبت به بودجه جاری طی سال‌های ۹۱ تا ۹۴ از ۴۴ به ۵۰ درصد رسید. کسری تراز خدمات خارجی (صادرات خدمات منهای واردات) از ۷.۴ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۱ به ۴.۵ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۴ کاهش یافت و رتبه اعتباری ایران از ۷ به ۶ بهبود پیدا کرد. دولت یازدهم توانست تولید گاز را سالانه ۲۵۰ میلیون متر مکعب افزایش دهد و به تولید ۷۵۰ میلیون متر مکعب گاز برسد.

 

همه این آمارها نشان می‌دهد که رشد اقتصادی در بخش‌های مختلف مافوق انتظار است و این اعداد و ارقام پاسخ روشنی به ابهامات مخالفان سیاسی دولت است که روحانی را بیش از اقتصاد، به دیپلماسی خارجی و حل و فصل مناقشه هسته‌ای مشغول می‌دانند. حتی اگر دولت در یکی، دو مورد از مواردی که به آن اشاره شد به نتیجه مطلوب رسیده بود،‌ می‌توانستیم عملکردش در حوزه اقتصاد را موفقیت‌آمیز قلمداد کنیم.

 

پاسخ به انتقادها

مخالفان آمارهای دولت اما می گویند که این حرف ها برای مردم نان و آب نمی شود و تاثیری بر سفره آنها نداشته است. اگرچه این مخالفان هنوز هم در برابر عدم تحقق شعار «نفت بر سر سفره های مردم» که توسط دولت قبل در بوق و کرنا می شد سکوت کرده اند، اما به نظر می رسد آنچه آنها بی اثری بر سفره ها می خوانند حاصل فشارهای فراوان اقتصادی در دولت قبل است.

فراموش نکنیم که اقتصاد ایران بعد از انقلاب، حتی در دوران جنگ، هرگز به اندازه سال های 91 و 92 درهم شکسته و بیمار نبوده و در واقع تیم جراحی اقتصادی دولت بیماری تقریبا مرده را تحویل گرفته و به انواع حیله ها آن را احیا کرده اند.

در سال های پایانی دولت احمدی نژاد برای اولین بار قدرت خرید کارگران تا 45 درصد افت کرد، تعطیلی سریالی و بی وقفه واحدهای تولیدی عادی شد، دماسنج فساد به جایی رسید که اگر روحانی انتخاب نمی شد چه بسا امروز منفجر شده بود.

 

چالش ها و ناکامی های اقتصادی روحانی

اما آنچه در سطور فوق بدان اشاره شد بدین معنا نیست که دولت در حوزه اقتصاد کاملا موفق عمل کرده است. متاسفانه روحانی و تیم اقتصادی اش در برخی از موارد دچار خطاهایی راهبردی شدند که به نظر نگارنده ریشه در وعده 100 روزه رئیس جمهور داشت و موجب شد روحانی برای تحقق آن دست به اقداماتی شتاب زده بزند.

ماجرا سبد کالا و آن صف های طویل یکی از این موارد بود که به چهره  مدنی دولت ضربه زد. طرح خرید اقساطی خودرو، بسیار کمتر از آنچه که انتظار بود از لحاظ زمانی متوقف شد که نشان می داد دولت محاسبات لازم و کافی را برای اجرایی کردن طرح نداشته است. طرح کارت خرید اعتباری هم می‌توانست مفید باشد و تحرک خوبی در بازار ایجاد کند اما چندان تبلیغ و کار خاصی روی آن انجام نشد و در ضمن بین اعلام عملیاتی شدن طرح و اجرایی شدن آن بیش از یکماه فاصله زمانی ایجاد شد تا ضوابط، مقررات و چگونگی اجرا مشخص شود.  

همچنین دولت هنوز هم  گرفتار مسکن مهر است و نتوانسته طرحی کارگشا در حوزه مسکن و خروج این بخش مولد و اشتغال زا از رکود ارائه کند.

گره کور یارانه ها و سهم 20درصدی تولید نیز از جمله موانعی است که دولت هنوز هم کاملا از آن روی آن نپریده و معلوم است هنوز بعد از سه سال درست نمی داند باید با این مسئله چه کند! بانک ها نیز آنقدر در خاک قدرت ریشه دوانده اند که هنوز هم چالش اصلی توسعه صنعتی در کشور به شمار می آیند.

یکی دیگر از اشکالات اقتصادی دولت عدم توزیع مدیران اقتصادی و کاربلد در استانداری ها بود. به عنوان نمونه استاندار مازندران کمترین اطلاعی از سیاست های اقتصادی دولت ندارد و در تمام این سه سال حتی کلمه ای درباره شیوه و گفتمان اقتصادی تدبیروامید حرفی به زبان نیاورده است. حتی دکتر فلاح تا پیش از طرح اطلاعات مرکز آمار ایران توسط برخی از رسانه ها و روزنامه نگاران، هیچ اشاره ای به این آمارها نمی کردکه این نشان می دهد تیم اقتصادی دولت در استان تا چه اندازه ضعیف و غیرارگانیک بوده است. این مشکل البته مخصوص مازندران نیست و صدای ناله از استان های دیگر هم شنیده می شود. همین انتخاب های سیاسی در دولتی که گرفتاری های اقتصادی فراوان داشت، باعث شد موفقیت های روحانی و تیمش در عرصه اقتصادی استان ها دیده نشود.

 

مورد دیگری که تعجب ما را هم برانگیخت تکرار خطای بنیادین محمد احمدی نژاد در ارزشگذاری دوباره بدهی های خارجی ایران است. با این تفاوت که احمدی نژاد همه بدهی ها را به تعیین ارزش مجدد فرستاد اما روحانی تنها بدهی های وصول نشده را در این ریل قرار داده است و این کار نه تنها مشکلی را حل نمی کند بلکه مانعی علمی در مسیر کاهش رکود در اقتصاد ایران خواهد بود و بهتر است دولت از اجرای آن صرف نظر کرده یا حداقل بانک مرکزی دولت را از این کار منصرف کند، چون اجرای آن به ورود پول بی پشتوانه به چرخه اقتصادی کشور منجر خواهد شد.

در مورد اخیر نیز مسئله فیش های حقوقی آسیبی جدی به اعتماد مردم به دولت زد و دولت نیز نباید سر این مسئله را به زمین دولت قبل بیاندازد، چرا که این پاک کردن صورت مسئله است . بهترین راه این بود که دولت با کار فعال رسانه ای اجازه نمی داد موضوع توسط رسانه های رقیب به آخرالزمان اقتصادی بدل شود و همان موقع با دستورالعملی سریع و تلاش پدافندی رسانه ای مسئله را با قدرت کنترل می کرد.

 

در پایان اگر نگاهی منصفانه به عملکرد اقتصادی دولت داشته باشیم باید نمره مثبتی به روحانی و مجموعه دولت بدهیم، چرا که با عنایت به آنچه تحویل گرفتند عملکرد بسیار خوبی داشتند. شاید مهمترین موفقیت دولت  ـ که البته استعاره ای اقتصادی است ـ  که رئیس جمهور نیز در آخرین دیدار هیات دولت با رهبری بدان اشاره کردند «ایجاد ثبات و آرامش اقتصادی» باشد. دستاوردی که  حداقل فایده اش این است که ایران را با توجه به جنگ های پیاپی و ناامنی در کشورهای همسایه، هدف اصلی اقتصادی جهان در منطقه می کند.

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال

نظرات ارسال شده

مهدی
چهارشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۵ - ۰۸:۱۳
آره جون خودت الان وضعیت اقتصادی ما خیلی خوبه. انقدر داریم که نمیدونیم چیکار بکنیم با این دارایی مون. نون به نرخ روز خوری و تعصب بیش از حد باعث میشه قلم در خدمت پول و قدرت قرار بگیره. آدم جوانمرد اینجوری نیست
مسهود
سه شنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۱:۰۷
چقدر گرفتی اینو نوشتی
یاور همیشه مومن
سه شنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۵ - ۱۱:۰۶
دولت آقای روحانی مشکلات زیادی داشت. خدا را شکر با اینکه دشمنانش هم زیاد است سربلند بیرون آمد.
پربازدیدترین

وقتی دن کورلئونه باید برود جلو، بوق بزند! / دچار ویروس کرختی شده‌ایم

از اظهار ندامت خبرنگار به خاطر رای دادن به روحانی تا حمله شدید بنزینی به حسن نژاد

جیب خالی و پز عالی / چرا دیوار کوتاه CIS برای ما بلند است

لطفا به قانون و شعور مردم مازندران توهین نکنید! / مردم فریب این پروپاگاندا را نمیخورند / شک نکنید همین طرح باعث شکست شما خواهد شد

مدارک جنجالی و دردسر ساز مسئولین کشوری / از خاتمی و هاشمی تا رحیم مشایی و روحانی + عکس و جزئیات

دو نامزد قطعی اصلاح طلبان در استان کیستند / از رایزنی شیخ در شرق تا ترس از تکرار نفاق در نوشهر

قم با ۴۰ دقیقه در صدر است ، مازندرانی ها ۲۲ دقیقه در روز مطالعه می کنند / مردم اهل مطالعه اند ما بلد نیستیم نسخه بپیچیم / با اعلام این اعداد به مردم ظلم می کنیم / عرق شرم بر پیشانی مردم یا مسئولان؟

رئیس سازمان جنگل‌ها بازداشت شده است؟

یکی از نمایندگان فعلی ساری رای نمی‌آورد/ شايعه ردصلاحیت برای تخریب رقیب است

کدام مسئولان ارشد جمهوری اسلامی ایران ثروتشان را علنی کردند / از عباس آخوندی تا محمدباقر قالیباف

آرشیو