امروز : پنج شنبه ۲ بهمن ۱۳۹۹ ساعت : ۱۲:۰۴ PM
اختصاصی عبارت
بازار دلالی در مرکبات مازندران هر روز داغ تر از قبل؛

دستبرد خارجی ها به معدن مرکبات ایران / از کود و سم دلاری تا صادرات ریالی

مرکبات+عبارت
    -     کد خبر: 56593
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۹/۸/۲۴|۱۰:۳۳
به عبارتی تورم در بازار به همراه نوسان و اختلاف قیمت‌ها در زمان و مکان‌های متفاوت، بهترین موقعیت را برای استفاده دلالان فراهم کرده و آن‌ها نیز کسانی نیستند که به سادگی از قید این فرصت طلایی بگذرند.

عبارت - گروه اقتصاد:  یک قانون نانوشته در چرخه معیوب کشاورزی کشور ما وجود دارد که می‌گوید "در بازار میوه همیشه کشاورز بیشترین ضرر را متحمل می‌شود." متاسفانه با رصد دقیق اوضاع بازار در خواهیم یافت که این مسئله تا حد زیادی به واقعیت نزدیک است.

آن‌قدر بحران داشته است که اگر بگوییم به مظلوم‌ترین بازار ایران تبدیل شده دروغ نگفته‌ایم. اگرچه مازندران بزرگترین تولیدکننده «مرکبات» در کشور است اما هرساله زمان برداشت این محصول که فرا می‌رسد باغداران این استان در تکاپوی اندکی سود چه رنج‌ها و اضطراب‌هایی را که تحمل نمی‌کنند.

ایران با تولید ۵میلیون تن مرکبات، در تولید «پرتقال» رتبه هفتم و در تولید «نارنگی» رتبه دوازدهم جهان را در اختیار دارد. مازندران به عنوان قطب تولید این محصولات در کشور اما هیچگاه آنچنان که شایسته بوده از عواید آن بهره‌مند نشده است.

در سال جاری با افزایش قیمت محصولات باغی و کشاورزی، معادلات این بازار نیز دستخوش تغییراتی شد و در این شرایط درحالی که همه خیال می‌کنند کسب و کار باغداران سکه شده آن‌ها از شرایط خود ابراز نارضایتی می‌کنند. اغلب آنان معتقدند که بخش زیادی از سود حاصل از افزایش قیمت‌ها به جیب «دلالان میوه» می‌رود آن هم با وجود این‌که هزینه‌های کشاورزان و باغداران در سال جدید با سال‌های قبل قابل قیاس نیست.

به عبارتی تورم در بازار به همراه نوسان و اختلاف قیمت‌ها در زمان و مکان‌های متفاوت، بهترین موقعیت را برای استفاده دلالان فراهم کرده و آن‌ها نیز کسانی نیستند که به سادگی از قید این فرصت طلایی بگذرند.

همچنین از طرف دیگر از سال گذشته که «نهاده‌های کشاورزی» از لیست دریافت‌کنندگان «ارز دولتی» خارج شد قیمت این اقلام هم افزایش قابل‌توجهی داشت. به‌طوری که کشاورزان مجبور شدند در برخی اوقات کود و سم موردنیاز را تا ۵ برابر قیمت مصوب دولتی خریداری کنند. اما اکنون که به زمان برداشت و فروش محصول خود نزدیک شده‌اند خریدار با قیمت مناسب در بازار به کمترین تعداد خود رسیده است و بعضی وقت‌ها آنان مجبور می‌شوند که با هر قیمتی تن به معامله با دلال بدهند تا لااقل هزینه‌هایی که برای باغ متقبل شده‌اند تامین شود.

درحال حاضر طبق گزارشات قیمت هر کیلو «پرتقال» در باغ‌های استان حدود 4 هزار تومان اعلام می‌شود و نرخ خرید آن در بازار بیش از 8 هزار تومان است. یعنی اختلاف 2 برابری از باغ تا بازاری که شاید فاصله‌شان به 10 کیلومتر هم نرسد.

 

***دلالان خارجی در باغ‌های مازندران***

اگرچه از سال گذشته با طرح «خرید تضمینی مرکبات» از باغداران اندکی تب دلالی این محصول در مازندران فروکش کرد اما با افزایش عجیب نرخ ارز در سال 99 واسطه‌گران خفته از خواب بیدار شدند و نقشه‌های جدیدی را برای این بازار در سر پروراندند.

در شرایط فعلی مرکبات استان با یک نوع محصول و با حجم زیاد در یک زمان محدود وارد بازار می شود و این «ساختار نامناسب تولیدی» قدرت مانور را برای افزایش قیمت از کشاورزان و حتی تصمیم گیران استانی سلب کرده و تا حدی آن را در اختیار دلالان قرار داده است. اما علاوه بر این داستان‌های همیشگی در سال جاری ماجرای جدیدی از این دلالی‌ها نیز از گوشه و کنار به گوش می‌رسد. حضور خارجی‌ها در باغات مازندران برای دلالی مرکبات!

درپی افزایش نرخ ارز در ایران، محصولات ایرانی برای تجار کشورهای دیگر بخصوص کشورهای همسایه جذابیت بیشتری پیدا کرد. زیرا اختلاف قیمت برخی از محصولات مانند همین میوه در ایران و خارج از کشور به حدی افزایش یافت که هرکسی را که دستی بر آتش داشت برای انجام این کار به وسوسه انداخت.

چند روز قبل نماینده مازندران در شورای عالی استان‌ها با انتقاد از وضعیت «بازار مرکبات» استان گفت که "با پدیده عجیبی مواجه هستیم. این که دلال خارجی بر سر باغ حاضر می شود و میوه را به ریال از کشاورز خریداری می‌کند و بیشترین سود را می‌برد."

«سیدعلی آقامیری» با طرح این پرسش که چرا باید دلال خارجی بتواند به صورت مستقیم با باغ‌دار معامله به ریال معامله کند؟ افزود : این یک زیان بزرگ به کشور وارد می کند چرا که به دلیل اختلاف قیمت ریال با ارزهای خارجی ، مبلغ میوه برای آنها بسیار پایین تمام می شود و در این میان بدون اینکه ارز به کشور وارد شود، محصول خارج می شود.

نکته تاسف‌برانگیز ماجرا اما استقبال برخی کشاورزان از این مسئله است! مدتی قبل «رئیس شرکت تعاونی باغداران شهرستان بابل» در مصاحبه‌ای به وجود چند شرکت "غیررسمی" صادراتی غیر بومی در استان اشاره کرد و برخلاف اظهارات آقامیری گفت: گزارش های میدانی از چند باغدار نشان می دهد که برخی از خریداران باغ به صورت یکجا نمایندگانی از کشورهای "روسیه و عراق" هستند که پرتقال های مناسب برای صادرات را با قیمت بسیار مناسب می خرند و این به نفع باغداران است!

یعنی چند شرکت غیربومی در مازندران خود را نماینده کشورهایی مثل عراق و روسیه معرفی می‌کنند و محصولات باغی استان را به ریال خریداری و به دلار صادر می‌کنند آن هم از هر طریق و به هر قیمت که دوست داشته باشند! این فقط در حالتی به نفع باغداران مازندرانی است که شرایط برای صادرات به شکل قانونی و یا عرضه داخلی به شکل اصولی فراهم نباشد و باغداران مازندرانی همین که به عنوان مثال هر کیلو 500 تومان بیشتر بفروشند خیلی هم راضی باشند. در شرایطی که آن دلال با سرمایه‌ای که در اختیار دارد در عرض چندماه و بدون هیچ زحمتی با صادر کردن حاصل دسترنج کشاورزان، سودهای چندین میلیاردی در حساب خود واریز می‌کند.

به عبارتی به جای این‌که این سرمایه با رسیدن به کشاورز به چرخه تولید بازگردد و اندکی اوضاع نابسامان باغ‌های مازندران را بهبود ببخشد تبدیل به ذخیره‌ای برای آن واسطه می‌شود تا سال‌های بعد هم با قدرت بیشتری به فعالیتش ادامه دهد. همین است هر سال که می‌گذرد کشاورز ضعیف‌تر و دلال قوی‌تر از سال قبل می‌شود.

به عقیده کارشناسان ضعف شدید در «نظارت» بر بازار عرضه داخلی و همچنین صادرات سبب شده که اوضاع تا این اندازه وخیم شود و ابتکار عمل صادرات و یا عرضه محصولات در بازار از دست کشاورز به دست دلالان بیفتد.‌

در باب قسمت دیگری از قدرت این گروه در سال‌های اخیر می‌توان به گفته‌های «رئیس اتحادیه باغداران مازندران» در این خصوص توجه کرد. او مدتی قبل در گفتگویی با صداوسیما از نفوذ دلالان به بازار‌های صادراتی مرکبات مازندران خبر داد و جدی نبودن مسئولان در برخورد با این مسئله را دلیل ناتوانی در تعیین نرخ سود بازار مرکبات دانست.

شعبانی در قسمتی از صحبت‌هایش گفت: نفوذ این افراد آنقدر گسترده است که باغداران حتی در تأمین ناوگان حمل و نقل صادرات مرکبات هم ناچارند به آنان مراجعه کنند!

به نظر می‌رسد ماجرا گسترده‌تر و پیچیده‌تر از یک حضور منفعت طلبانه برای مقداری سود بیشتر باشد و دلالان رفته رفته در حال بدل شدن به «مافیای صادرات مرکبات در مازندران» هستند. کسانی که برای صادر کردن محصولات کشاورزی امکانات را در اختیار گرفته‌اند و از هر خلاء در بازار خرید و فروش این محصولات در استان نهایت بهره را می‌برند.

همانطور که آقامیری گفته بود احساس می‌شود که «وزارت صنعت ، معدن و تجارت» و دستگاه های دخیل باید هرچه زودتر به این موضوع ورود کنند و اجازه ندهند دلال خارجی به صورت مستقیم و با ریال از باغداران مازندرانی جنسی خریداری کند. آن‌هم زمانی که هم شرکتش غیر رسمی است و هم خود او غیر بومی.

متاسفانه در سال‌های اخیر هرقدر کشاورزان زبده مازندرانی سعی در جلب اعتماد بازارهای بین‌المللی به محصولات با کیفیت مازندران داشتند، دلال‌ها برای چند سِنت پول بیشتر تمام این اعتبار و برند را زیر سوال برده و بعضا با صادرات بی‌کیفیت خود پای محصولات این استان را از بعضی بازارها برای همیشه قطع کرده‌اند. بدون شک ضرر این مسئله هم کمتر از زیان صادرات ریالی محصولات باغی برای استان نیست و باید به همان اندازه با این موضوع نیز برخورد صورت بگیرد.

 

***چاره چیست؟***

چاره اما چیست؟ خوشبختانه اگرچه به نظر می‌رسد کنترل چنین شرایطی از دست مسئولان مازندران خارج شده اما یک پروژه زیربنایی در استان می‌تواند مرهمی باشد بر زخم کهنه صادرات محصولات کشاورزی در پایتخت کشاورزی کشور. «پایانه صادراتی»

ساخت ۴ پایانه صادراتی در استان مازندران بدون شک مهمترین طرحی است که در حال حاضر در استان جریان دارد. این پایانه‌ها عبارتند از: پایانه ماهیان خاویاری و شیلاتی جویبار، پایانه صادراتی گل و گیاه در عباس آباد، پایانه صادرات برنج در آمل و پایانه صادرات مرکبات در جویبار.

برای کسانی که شاید هنوز با مفهوم پایانه صادراتی آشنا نباشند باید گفت طبق تعریف «سازمان توسعه تجارت ایران»، پایانه‌های صادراتی با متمرکز نمودن خدمات صادراتی نظیر حمل‌و‌نقل، گمرک، بیمه، استاندارد و غیره کاهش هزینه‌های پنهان فرآیند صادرات با هدف ایجاد مزیت رقابتی برای تولیدات داخلی ایجاد می‌گردند. دقیقا بخش‌هایی که دلالان با شناسایی ضعف‌های ساختاری در آن بیشترین سوءاستفاده‌ها را از کشاورزان مازندرانی انجام می‌دهند.

ایجاد پایانه‌های تخصصی برای محصولاتی چون «مرکبات» از جمله اقداماتی است که در راستای بهره‌گیری هر چه بیشتر از مزیت‌های صادراتی در این زمینه صورت می‌گیرد تا پس از آن شرکت‌های غیررسمی به عنوان نماینده کشورهای دیگر با باغداران مازندرانی معامله نکنند و تمام فعل و انفعالات صادراتی در بازارچه‌ای به نام «پایانه صادراتی» صورت پذیرد.

این پایانه‌ها همچنین می‌توانند مراکزی جهت ارائه خدمات ارزش افزوده باشند. این خدمات می‌تواند شامل کنترل کیفیت، بسته‌­بندی و حتی خدمات مشاوره‌ای از جمله تحقیقات بازار علاوه بر خدمات گمرک، بیمه و حمل و نقل باشند.

افتتاح پایانه‌های صادراتی استان می‌تواند امتیاز بزرگی در بازاریابی و جلب نظر کشورهای همسایه به مازندران باشد و در کنار آن استفاده از مشوق‌های صادراتی برای تجار نیز انگیزه صادر کنندگان استان را بیش از پیش خواهد نمود. امید است با اجرای این طرح‌ها استان مازندران پس از سال‌ها به جایگاه واقعی خود در تجارت بین‌المللی کشور دست یابد و نقش مهمی در ایجاد درآمدهای پایدار و غیرنفتی کشور ایفا نماید.

مازندران با دارا بودن ۱/۵ درصد از اراضی کشور و ۲/۵ درصد اراضی کشاورزی کشور سالانه بیش از ۷ میلیون تن محصولات کشاورزی تولید می کند که  ۱۰ درصد ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کشور را به خود اختصاص داده است .

این استان‌ با تولید بیش از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزارتن، بزرگترین تولید کننده مرکبات کشور است و سالانه حدود 200 هزار تن از این مقدار را به بازارهای خارجی صادر می کند.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال