امروز : شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۹ ساعت : ۵:۵۸ AM
اختصاصی عبارت
مشکلات باغ جهانی عباس آباد همچنان ادامه دارد و خطر خروج از لیست یونسکو این اثر تاریخی را تهدید می کند؛

جواهـری در جنـگل

عباس آباد بهشهر+عبارت
    -     کد خبر: 56867
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۹/۹/۱|۱۱:۳۳
میراث فرهنگی استان مازندران در این شرایط از تنها باغ ثبت شده غیر کویری ایران در یونسکو خلع ید شده آن هم به خاطر ماهانه یک میلیون تومان بهره مالکانه!

عبارت - گروه فرهنگ: از زمان ثبت جهانی ۹ باغ جهانی در هفتم تیر ۱۳۹۰ در فهرست میراث جهانی یونسکو تا امروز، می‌توان محوطه‌ی عباس‌آباد بهشهر را در کنار یکی دو باغ دیگر، از باغ‌هایی دانست که بیشتر اوقات خبرهایی از وضعیت نامناسب آن به گوش می‌رسد. یک بار می‌گویند بی‌آبی به بزرگترین باغ جهانی ایرانی رسید، بار دیگر می‌گویند تهدید عرصه باغ جهانی «عباس‌آباد» با یک سازه چوبی و حتی یک بار هم اوضاع آن‌قدر خراب شد که در کنار دیگر خبرهای ریز و درشت از این محوطه‌ی جهانی، خبر دادند باغ عباس‌آباد چند قدم بیشتر تا خروج از ثبت جهانی یونسکو فاصله ندارد.

هرچند که سیف‌الله فرزانه، مدیر کل میراث فرهنگی استان مازندران پس از انتشار خبری مبنی بر «کارت زرد یونسکو به باغ عباس آباد» در آذرماه سال 97، این مسئله را نادرست دانست و تاکید کرد "یونسکو میدان فوتبال نیست که کارت زرد و قرمز داشته باشد.". اما در عین حال در همان زمان وی اعلام کرد که باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر چالش‌هایی دارد که اگر برطرف نشوند احتمال اخطار یونسکو را تقویت می‌کنند.

باغ‌های ایرانی دارای معماری خاص و عناصری ثابت ازجمله ساختار هندسی، آب، درختان و ساختمان میانی هستند که بیشتر در فلات ایران و مناطق پیرامونی آن ساخته شده‌اند. سه ساختار و طراحی منحصر به فرد، باغ ایرانی را از سایر باغ‌ها متمایز می‌کند که از آن‌جمله می‌توان به در مسیر عبور جوی آب قرار داشتن، با دیوارهای بلند محصور بودن و قرار داشتن عمارت تابستانی و استخر آب در آن اشاره کرد.

در سال 90 تعداد ۹ باغ از باغ‌های ایرانی به فهرست میراث جهانی «یونسکو» راه یافته‌اند که مجموعه تاريخي باغ‌هاي عباس‌آباد به مساحت 500 هكتار در 9 كيلومتري شهرستان بهشهر و در دامنه رشته كوه‌هاي البرز يكي از همین 9 باغ ايرانی است كه در قالب پرونده‌ زنجيره‌ ای باغ‌هاي ايراني در سال 1390 در فهرست ميراث جهاني يونسكو به ثبت رسيد.

دیگر باغ های این مجموعه عبارتند از: پاسارگاد در مرودشت فارس، ارم در شیراز، چهل‌ستون در اصفهان، فین در کاشان، باغ شازده در ماهان کرمان، دولت‌آباد در یزد، پهلوان‌پور در مهریز یزد و اکبریه در بیرجند.

بنای تاریخی عباس‌آباد به دستور شاه عباس اول صفوی در سال‌های ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ ه.ق در محلی که پیشتر خرگوران نام داشت ساخته شده‌است و در حال حاضر این منطقه به عنوان مهم‌ترین باغ غیر کویری ایران به‌شمار می‌آید.

آثار به جا مانده از اين بنای تاریخی متشکل از محوطه سازی ها، صفه سازی ها، باغ ها، حمام، برج و باروها و جاده های سنگفرشی‌ است که اعضای اين مجموعه را به هم متصل مينمايد. اين کاخ در زمان آبادی از مشهورترين باغهای دوران صفوی بوده و ابنيه مختلف آن با توجه به موقعيت استثنائی‌ این مکان که از يک طرف به دريا و از طرف ديگر به جنگل ديد داشت، آنرا به يک مجموعه بی‌ نظير در دل جنگل بدل می‌ساخت.

 متاسفانه وضعيت خاص محيطی اين مجموعه به علاوه بی توجهی‌ که پس از دوران صفوی نسبت به آن صورت گرفته است، باعث تخريب بسيار اين مجموعه شده و رويش درختان در دل بناهای تاریخی و ريزش برگها، آثار گذشتگان را در زير خروارها خاک مدفون ساخته است.

از سوی دیگر مشكلات آسيب های گردشگران و همچنين خشكسالي باغ تاريخی عباس آباد و تهديد نابودی اين باغ جهانی نیز همیشه نقل محافل بوده و انگار با بحث پیرامون این مسائل قرار نیست اتفاق خاصی رخ دهد. اما مشکل این‌جاست که چنین مکان پراهمیتی که شاید برجسته ترین اثر تاریخی استان مازندران محسوب شود، اکنون همچنان قیم اصلی خود را نمی‌شناسد و مشکلات و مصائبش از این اداره به آن اداره حواله می‌شود.

هفته گذشته روز چهارشنبه در نشستی که بهانه‌اش رویداد گردشگری «ساری 2022» بود، فرزانه مدیرکل میراث فرهنگی مازندران در ابتدا به این موضوع اشاره کرد که در سال 2022 و در زمان میزبانی ساری از این رویداد، ظرفیت‌های استان باید به عنوان یک پکیج به گردشگران معرفی شود. اما در عین حال گفت: باغ تاریخی عباس آباد از ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری استان به شمار می‌رود و اگر خوب محافظت نشود خطر خروج از فهرست یونسکو آن را تهدید می‌کند.

بدتر این‌که به گفته خود او، میراث فرهنگی استان مازندران در این شرایط از تنها باغ ثبت شده غیر کویری ایران در یونسکو خلع ید شده آن هم برای ماهانه یک میلیون تومان بهره مالکانه!

اما ماجرا از این قرار است که انگار مدیریت باغ عباس‌آباد پیش‌تر به طور کلی در اختیار سازمان میراث‌فرهنگی قرار گرفته داشت، اما به‌دلیل ناتوانی در پرداخت بهره مالکانه به اداره منابع طبیعی از مدیریت این باغ خلع ید شد.

اکنون مدیریت باغ عباس‌آباد به‌صورت مشترک در اختیار شرکت آب منطقه‌ای مازندران به‌دلیل مدیریت منابع آبی، سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌منظور ارزیابی داخل باغ و سازمان میراث‌فرهنگی برای حفاظت از آثار تاریخی موجود در این باغ جهانی است.

همچنین برای اینکه مشکل مدیریت چندگانه در باغ ثبت جهانی شده عباس‌آباد برطرف شود، شرح خدمات مشترک سازمان میراث‌فرهنگی، منابع طبیعی و شرکت آب منطقه‌ای نوشته شد که شامل مدیریت بر دریاچه با حفظ ضوابط میراث‌فرهنگی و مدیریت یکپارچه است. البته واضح است که این مدیریت 3 گانه تاکنون جز آسیب ارمغانی برای باغ تاریخی مازندران نداشته است و مدیرکل میراث‌فرهنگی باید 3 سال پس از تقسیم وظایف این منطقه همچنان بگوید "این اثر ثبت جهانی یونسکو است و اگر خوب محافظت نشود ممکن است از لیست خارج شود."

اوضاع عباس‌آباد تا آن اندازه وخامت دارد که حتی یک بار پرویز سعادتی مدیر پایگاه میراث جهانی باغ‌های ایرانی که حدود سه سال است در این سمت فعالیت دارد، در خصوص وضعیت و شرایط این باغ گفت: یکی از پر معضل‌ترین باغ‌های مجموعه پایگاه میراث جهانی باغ‌های ایرانی، باغ عباس آباد بهشهر است! هرچند هر یک از باغ‌های میراث جهانی دارای وضعیت خاص خود است اما در خصوص باغ عباس آباد با مداخلات بسیار عجیب از سوی نهادهای مختلف روبرو بودیم.

او همچنین افزود: این منطقه قبل از ثبت جهانی به عنوان پارک ملی محسوب می‌شد و منابع طبیعی نیز بر اساس دیدگاه خود بخش‌هایی را واگذار می‌کرد، همین امر سبب شد تا با مشکلات بسیار زیادی در خصوص مدیریت و نگهداری این مجموعه روبرو باشیم.

پس بیراه هم نیست اگر نگران یادگار زیبای صفویه در شمالی‌ترین منطقه ایران باشیم آن‌هم کمتر از 2 سال مانده به بزرگترین رخداد گردشگری بین‌المللی در مازندران.

البته خبر خوش آن‌که پایگاه میراث جهانی باغ‌های ایرانی به تازگی در حال بستن قراردادی با دانشگاه مازندران برای کمک به بهبود اوضاع باغ عباس‌آباد است و همچنین آنان درصدد پیدا کردن راهی هستند برای مدیریت مشترک باغ عباس آباد بهشهر که قرار است با هدایت میراث فرهنگی اتفاق بیفتد. امید است تا با نظرخواهی از کارشناسان و افراد خبره در این زمینه، هرچه به صلاح این اثر تاریخی و میراث جهانی ایران است در ادامه روی دهد تا در این مدت زمان باقی مانده حداقل سایه تهدید خروج این باغ از لیست یونسکو از سر مازندران رفع گردد.

اما در انتها بد نیست اشاره کنیم که چرا ثبت در یونسکو می‌تواند تا این اندازه برای یک مکان پراهمیت تلقی شود. دلیل آن این است که وقتی مکانی در فهرست یونسکو ثبت می‌شود تبدیل به مقصد گردشگری در دنیا می‌شود و در بسته‌های سفر جای می‌گیرد.‌ یعنی از تبلیغات بین‌المللی گردشگری ایران سهم دارد و در تیزرهای تبلیغاتی تورهای خارجی می‌توان تصاویر آن را مشاهده کرد و همین تبلیغات زمینه را برای ورود بیشتر توریست به منطقه را فراهم می‌کند.

علاوه بر آن وقتی توریست‌های خارجی به منطقه‌ای سفر کنند امکان ندارد از آثاری که ثبت جهانی دارند بازدید نداشته باشند. به عنوان مثال مگر می‌شود توریستی به کاشان برود و باغ فین را از نزدیک نبیند؟ چهلستون در اصفهان و ارم شیراز را چطور؟ تنها تفاوت عباس‌آباد با آن باغ‌های دیگر که اتفاقا نامشان هم در لیست 9 باغ ایرانی ثبت شده در یونسکو نیز قرار دارد، این است که در میان جنگل‌ها ساخته شده و شاید از نظر بسیاری جاذبه طبیعی بیشتری از سایر آن‌ها دارد. اما در عین حال بی‌توجهی به هویت این بنا و ساخت رستوران و آلاچیق و انواع و اقسام سازه‌های نامربوط در محوطه آن چیزی نیست که بتوان نادیده گرفت. حتی شاید دلیل کمتر دیده شدن آن توسط توریست‌ها نیز پایین آوردن سطح این باغ به اندازه یک پارک جنگلی بود.

حرف آخر اینکه باغ جهانی عباس آباد در حال حاضر بیش از هرچیز نیازمند توجه و همیاری مدیران منطقه ای و استانی است تا در جایگاه و شأن یک محوطه تاریخی میراث جهانی باشد. این باغ به عنوان یک نمونه عالی از باغ‌های ایرانی که از یادگاران دوره صفوی است می‌بایست با پشت سر گذاشتن مشکلات و با همیاری همه مسولان و مردم به شاخص‌ترین محوطه‌ی تاریخی مازندران بدل شود و این ظرفیت در آن به طور واضحی وجود دارد.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال
پربازدیدترین