امروز : پنج شنبه ۷ اسفند ۱۳۹۹ ساعت : ۱۱:۰۱ PM
اختصاصی عبارت
نگاهی به تاریخچه پرواز در ایران و مازندران به بهانه سالروز ورود نخستین هواپیما به آسمان ایران؛

ما و رویایی که رنگ واقعیت گرفت / از نخستین هواپیمای جنگی ایران به نام مازندران تا باند خاکی سمپاشی که بزرگترین فرودگاه بین المللی استان شد

هواپیما+عبارت
    -     کد خبر: 57582
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۴|۱۰:۰۳
مازندرانی‌ها و گیلانی‌ها نخستین بار هواپیما یا طیاره را در اوج اولین جنگ جهانی در آسمان مشاده کردند و هرچه که گذشت با گذر زمان و سقوط و فرود بعضی از آنان در خاک شمال کشور آشنایی مردم این خطه با طیاره ها بیشتر و بیشتر شد.

عبارت: امروز 14 دی ماه یکصد و هفتمین سالروز ورود نخستین هواپیما به آسمان ایران است.

از آن زمان که در تمدن‌های باستانی مانند پارس و مصر شمایلی با انسان‌های بالدار می‌ساختند تا همین حدود دویست و 50 سال قبل که بشر برای نخستین بار حس معلق بودن بین زمین و آسمان را با «بالن» تجربه کرد، «پرواز» رویایی بود که بشر همواره در راه رسیدن به آن مغلوب شده بود.

در ۱۷۸۳ برادران مون‌گلفیه اولین بالون هوای گرم را که قادر به حمل یک نفر بود را، ساختند. هوای گرم مورد نیاز به وسیلهٔ یک بخاری روی زمین گرم می‌شد و با یک سیستم تقریبا ساده، انسان برای اولین بار زمین را مانند پرندگان نظاره کرد.

آسمان ایران اما برای تماشای اولین بالن بیش از یک قرن به انتظار نشست. نخستین بار در دوران سلطنت ناصرالدين شاه قاجار بود که بالن توسط دو مرد فرانسوی و آمریکایی برای انجام حرکات نمایشی به آسمان ایران آمد و در تبریز و تهران به انجام برنامه پرداخت.


نخستین تصویر از یک بالن هوای گرم در تهران

ناصرالدین شاه در خاطرات خود نوشته: "روز ۳ فروردین ۱۲۵۶ دو بالون به آسمان رفت. ما بودیم در بالای شمس‌العماره، کل تهران هم از زن و مرد روی بام‌ها و کوچه‌ها و غیره بودند. بالون اولی قرمز رنگ بود، هوا رفت، اما کم و افتاد در باغ سپهسالار . بعد بالون سفید باد شد، این دفعه بالون بسیار خوب هوا رفت، نیم ساعت درست روی آسمان شهر ایستاده بود، خلاصه خیلی خیلی تماشا داد. هیچ وقت همچه تماشا مردم نکرده بودند."

مظفرالدین شاه، پادشاه بعدی ایران در سفر به فرنگ یک بالون خریده بود اما از آن استفاده نکرد تا زمانی که محمد علی میرزا وارث تاج و تخت او شد. جنگ مشروطه خواهان با محمد علی میرزا بالا گرفت. يكي از سران نظامی به نام ارشد الدوله گويا شنيده بود فرانسه در جنگ ۱۸۷۰ با اين وسيله محاصره آلمانها را شكسته و قادر به شكست آلمان شد. لذا پيشنهاد كرد برای سركوب مشروطه خواهان از بالن استفاده كنند. اما وقتی بالن را باز كردند تعدادی موش از آن بيرون جهيدند و معلوم شد كه پيش از آن موشها بالن را جويده اند!

 

پرواز با غول بالدار آهنی

تقریبا هیچ کس نیست که داستان اولین پرواز بشر با بال های آهنی را به خاطر نداشته باشد. قصه تلاش و شکست، استمرار و دوباره شکست و در پایان، موفقیت دو برادر. اگر چه برادران رایت نخستین انسان هایی بودند که رویای دیرین بشر را محقق کردند، اما پرواز در هواپیماهای غول پیکر امروزی و بر فراز دورترین آسمان های جهان، دهه ها به طول انجامید.

از سال 1903 میلادی که برادران رایت، به سوی آسمان اوج گرفتند تا روزی که آسمان ایران، نخستین پرنده آهنی را در خود دید، 10 سال طول کشید.

به 107 سال قبل و دوران آخرین پادشاه قاجار بازمی‌گردیم. امروز 14 دی ماه و یکی از روزهای سرد زمستان 1292 هجری شمسی است. خلبانی لهستانی الاصل به نام" کوزمینسکی" مصمم است در آسمان ایران پرواز کند. بنابراین قطعات هواپیمایی را که از روسیه به بندر انزلی آورده، با ماشین به تهران می آورد و آنها را روی هم سوار می کند. وی سپس، با هواپیمای خود به آسمان پرواز می کند بدون اینکه به مکان مناسبی برای فرود خود اندیشیده باشد. نتیجه اینکه خلبان هواپیما مجبور می شود در میدان مشق فرود بیاید. این هواپیما اما در حین فرود آسیب دید که توسط تکنسین‌های ارتشی تعمیر شد. میدان مشق محل مناسبی برای پرواز مجدد نبود و خلبان روسی، هواپیما را زمینی به محله قصرقجر منتقل و بعد از گرفتن پول از مردم پروازهای نمایشی انجام داد.

ورود اولین هواپیما یا طیاره به تعبیر آن روزی ها به آسمان ایران، آنقدر عجیب می نمود که احمدشاه قاجار را وادارد تا از آن دیدن کند. این تصویر بعدها در روزنامه ایلوستراسیون فرانسه منتشر شد.


احمدشاه قاجار در کنار نخستین هواپیمایی که وارد آسمان ایران شد

در جنگ جهانی اول از هواپیما برای عملیات نظامی استفاده شد و نیروی نظامی ژنرال لیونل دانسترویل انگلیسی، در سال 1296 برای مقابله با ارتش سرخ شوروی وارد ایران شد. این نیرو هواپیماهایی نیز در اختیار داشت و فرودگاه‌هایی برای آنها در همدان و قزوین آماده شد.

اما مشکلی که همچنان حل نشده باقی مانده بود، نبود زمینی مناسب برای فرود و برخاستن هواپیماها در پایتخت بود. البته طبق روایات آنچه حکومت وقت ایران را واداشت تا زمینی را در جنوب تهران به این کار اختصاص دهد، درخواست های مکرر دولت انگلستان بود. از این رو، زمینی در جنوب تهران به فرود و برخاستن هواپیماها اختصاص داده شد.

 

ماجرای نخستین هواپیمای جنگی ایران به نام مازندران

در آن زمان رضاخان (بعنوان وزیر جنگ) اهمیت قدرت هوایی در جنگ را متوجه شده بود و رضا میزانی را به عنوان مأمور مطالعه و بررسی جهت ایجاد نیروی هوایی منصوب کرد. دولت ابتدا در سال ۱۳۰۰ توسط سفیر خود در واشینگتن دی. سی. درخواست خرید هواپیما کرد، اما آمریکا به دلیل پیمان ورسای با این درخواست موافقت نکرد. در نتیجه ایران رو به کشورهای اروپایی کرد و آلمان، روسیه و فرانسه موافقت کردند.

اولین کشوری که به این درخواست جامه عمل پوشاند، همان کشوری بود که سال‌ها بعد رضاخان برای اعلام حمایت از آن سرزمین در جنگ جهانی دوم، برای همیشه از ایران تبعید شد. آلمان.

از آلمان دو فروند یونکرس F 13 خریداری شد. رضاخان که در آن زمان نخست وزیر بود، از مردم خواست که برای خرید این هواپیماها پول جمع‌آوری کنند و مردم استان گیلان و مازندران منابع مالی را تأمین کردند.


تصویری از رضاخان پهلوی در کنار یک فروند هواپیما یونکرس

 

 ۳۱ اردیبهشت و یکم خرداد این دو هواپیما که مجهز به اسلحه بر روی سقف بودند، توسط دو خلبان آلمانی به نام‌های Wasserthal و Mossbacher به تهران منتقل شدند و این هواپیماها بنام گیلان و مازندران نامگذاری شد.

این هواپیماهای یونکرس اما سرگذشت جالبی نیز داشتند. ۹ خرداد ۱۳۰۳ یکی از آن یونکرس F 13 ها به بروجرد ارسال شد تا مواضع شورشیان بمباران شود اما در ۱۱ تیر R-1 جایگزین آن شد و با ورود ۴۰۰ بمب ساخته شرکت آلمانی کروپ بمباران ادامه یافت.


تصویر یک فروند هواپیمای یونکرس در آلمان پیش از اعزام به ایران

 

همچنین ۳ آذر ۱۳۰۳ یکی دیگر از هواپیمای یونکرس F 13 به بندر دیلم جهت شرکت در عملیات فرستاده شد. زمان بازگشت این هواپیما در ۲۶ آذر ۱۳۰۳، خلبان Berhault در حالی که هواپیمای برگه ۱۴ را می‌راند ناپدید شد. بعداً او در اصفهان پیدا شد در حالی پس از سقوط 3 هفته پیاده‌روی کرد تا به اصفهان برسد!

 

نخستین فرودگاه ها در مازندران

مازندرانی‌ها و گیلانی‌ها نخستین بار هواپیما یا طیاره را در اوج اولین جنگ جهانی در آسمان مشاده کردند و هرچه که گذشت با گذر زمان و سقوط و فرود بعضی از آنان در خاک شمال کشور آشنایی مردم این خطه با طیاره ها بیشتر و بیشتر شد.

اردیبهشت ۱۲۹۹ نیز تعدادی از هواپیماهای روس در سواحل دریای خزر فرود آمدند که چنین اتفاقی تا آن زمان بی سابقه بود.

در سال ۱۳۰۴، پس از تصویب انحلال سلسله قاجار توسط مجلس شورای ملی وقت شرایط برای تاج‌گذاری مهیا شد و رضاخان رسما پادشاه ایران شد. وی از ابتدا به زادگاهش نگاهی ویژه داشت و برای اجرای طرح‌های عمرانی در این خطه با شرکت‌‌های آلمانی مذاکراتی انجام داد.

 

فرودگاه رامسر

سال ۱۳۰۹ محل فعلی فرودگاه با ورودی به بلوار کازینو توسط آلمانی‌ها شناسایی و موردمطالعه قرار گرفت و اندکی بعد نخستین فرودگاه مازندران با فاصله زمانی حدودا 10 سال نسبت به پایتخت افتتاح شد.

ابتدا از فرودگاه رامسر به‌عنوان یک فرودگاه تشریفاتی استفاده شد و پذیرای هواپیماهای (پاسارگاد) ویژه خاندان سلطنتی، مهمانان ویژه وسپس مسافرین خارجی و از جمله افراد انگلیسی بود که هتل قدیم رامسر را بصورت کامل اجاره کرده بودند.

در سایت فرودگاه رامسر آمده‌است که ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ محمدرضا پهلوی و ثریا از فرودگاه رامسر به بغداد پرواز کرده و از آنجا به ایتالیا رفتند.

پس از انقلاب،  فرودگاه رامسر مورد استفاده عمومی مردم قرار گرفت و با روند افزایشی پروازی پس از نزدیک به یک قرن توانست در سال 1399 به لیست فرودگاه های بین‌المللی مازندران اضافه شود.

 

فرودگاه نوشهر

نوشهر، نزدیک‌ترین بندر به تهران است و گذشته از سفرهای تفریحی، خیلی‌ها برای سفر کاری به این بندر می‌آیند.

فرودگاه نوشهر یکی از قدیمی‌ترین فرودگاه‌های ایران است که پروازهای آن محدود به مقصدهای داخلی است.

در سال ۱۳۳۲ این فرودگاه به‌صورت یک باند خاکی ساخته شده و در سال ۱۳۶۲ ترمینال جدید در آن افتتاح شد.

مساحت این فرودگاه ۵۸ هکتار است و با باندی به طول دو هزار و ۱۵۰ متر قابلیت پذیرش هواپیماهای متوسط پیکر را دارا است. این فرودگاه یکی از دو فرودگاه غرب مازندران و دومین فرودگاه بزرگ استان پس از فرودگاه بین‌المللی ساری است، ولی بیشتر پروازهای این فرودگاه در شرایط آب و هوایی نامساعد لغو شده یا با تاخیر طولانی مدت همراه است. البته این اتفاق محدود به فصل سرما نیست و در بهار و تابستان نیز به محض پدیدار شدن مه غلیظ بر فراز فرودگاه، پروازهای آن باطل می‌شوند.

فرودگاه نوشهر به دلیل وجود دانشکده نیروی دریایی ارتش و درپی آن حضور متناوب فرمانده کل قوا و مقامات لشکری و کشوری بلند پایه، دارای ابنیه و امکانات خاص تشریفاتی بوده و به همین دلیل فعالیت آن دارای اهمیت بالایی می‌باشد.

همچنین براساس گزارشات از سال 1383 تاکنون چندین مورد ساخت و ساز غیرمجاز در قسمت حریم هوایی و زمینی فرودگاه ساخته شده تا حدی که باند غربی آن را بلااستفاده نموده است. امید است تا با مدیریت بهتر این فرودگاه قدیمی نیز مانند فرودگاه رامسر در مسیر بین‌المللی شدن گام بردارد.

 

فرودگاه ساری

بی تردید رشد و ترقی ساری سال های پس از به قدرت رسیدن قاجاریان بود. آغا محمد خان اولین پادشاه قاجار، مراسم تاجگذاری‌اش را در نوروز ۱۱۶۱ خورشیدی برابر ۲۱ مارس ۱۷۸۲ میلادی در ساری برگزار کرد و نظام شهری نوین ساری از آن زمان باقی مانده‌است.

ساری نخستین شهر ایران بود که ساخت راه‌آهن سراسری از آنجا آغاز شد و پس از جنگ جهانی نیز «فرودگاه دشت ناز» ساخته شد و طرح‌های توسعه به سمت کشورهای خارجی در این شهر به وجود آمد.

طبق برخی روایات در سال 1326 ( میلادی 1947) زمین‌های دشت ناز در شهرستان میاندورود و ساری آن زمان در اختیار شاهپورغلامرضا پهلوی قرار گرفت و وی براساس نیاز بعد از چند سال با ایجاد یک فرودگاه کوچک از آن برای سم پاشی زمین‌های در تصاحب خود با هواپیماهای کوچک ملخی استفاده می‌کرد.

اما بعد از پیروزی انقلاب و واگذاری زمین‌های دشت ناز به بنیاد مستضعفان و برنامه نظام برای ایجاد فرودگاه در هر استان، این باند کوچک تبدیل به فرودگاه شد و در سال 72 اولین پرواز تهران به ساری در این فرودگاه انجام شد تا رسما به جمع فرودگاه‌های کشور اضافه شود.

این شهر را از مهم ترین مراکز گردشگری ایران می دانند و در زمان های متعددی توانسته تا عنوان گردشگرپذیرترین شهر ایران را بدست بیاورد.

فرودگاه ساری در ارتفاع 40 متری از سطح دریا قرار دارد و با نام کامل «فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری» به ثبت رسیده است. ظرفیت اسمی آن هر ساعت یک پرواز بوده و این فرودگاه توانسته تا رتبه ۱۶ را از نظر تعداد پرواز و مسافر در میان فرودگاه های ایران کسب نماید.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال