امروز : شنبه ۳ مهر ۱۴۰۰ ساعت : ۶:۴۹ AM
اختصاصی عبارت
احتمال کشف دهمین مخزن گازی بزرگ دنیا در دریای خزر؛

رونمایی از رقیب شمالی پارس‌جنوبی / تمام حاشیه های ساختار گازی چالوس / از تکذیب واگذاری به روسیه تا خطرات زیست محیطی برای مازندران

سکوی نفت و گاز+عبارت
    -     کد خبر: 64987
    -     تاريخ انتشار : ۱۴۰۰/۶/۱۶|۱۱:۵۷
درحال حاضر ایران با ۳۴ تریلیون متر مکعب ذخایر گاز طبیعی، دومین ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد ولی طی سال‌های گذشته عرصه رقابت در بازار جهانی گاز را به دلایل سیاسی و اقتصادی به رقبای جدی خود یعنی روسیه و قطر واگذار کرده است.

عبارت-گروه اقتصاد: در هفته‌های گذشته ایران یک منبع بزرگ گازی جدید در بخش ایرانی دریای خزر کشف کرد. اکنون تاسیسات «چالوس» یک قطب گازی جدید را در شمال ایران ایجاد می کند که می تواند مکملی برای مراکز گاز جنوبی ایران به ویژه ذخایر پارس جنوبی باشد. اگر برآوردهای اولیه در  مورد ذخایر میدان کشف شده درست باشد، این میدان گازی  می‌تواند تا ۲۰٪  گاز مورد نیاز اتحادیه اروپا را تامین کند!
به طور دقیق‌تر و بر اساس مطالعه طرح توسعه استراتژیک میادین هیدروکربنی حوضه خزر جنوبی توسط گروه مطالعاتی SCSG و همچنین نتایج عملیاتی ناشی از حفاری اکتشافی چاه‌های میدان سردار جنگل، ساختار چالوس دارای پتانسیل وجود ذخایر عظیم گازی به حجم TCF ۱۲۰ گاز درجا است که بدین معنی است ذخایر گازی این ساختار تقریباً برابر با یک چهارم حجم میدان گازی پارس جنوبی است؛ موضوعی که عملاً این ساختار را در جایگاه دهمین مخزن گازی بزرگ دنیا قرار می‌دهد.
از طرف دیگر این ساختار پتانسیل تولید TCF ۲.۴ در سال گاز را دارد که تقریباً معادل تولید ۱۱ فاز پارس جنوبی در شرایط فعلی است. در صورت موفق بودن عملیات اکتشاف ساختار چالوس حجم گاز قابل برداشت این ساختار به تنهایی ۵.۱ برابر کل گاز قابل استحصال کشور آذربایجان و برابر با ۳۰ درصد کل گاز قابل برداشت کشورهای حوضه دریای خزر خواهد بود. گفتنی است شرکت نفت خزر پیش‌بینی کرده که حفاری اکتشافی در کانسار چالوس دو سال به طول انجامد.

 

دخالت روسیه در یک میدان کشف نشده؟
اما این مسئله از نکته دیگری نیز حائز اهمیت است و آن اینکه در صورت به نتیجه رسیدن این طرح و بهره‌برداری از آن، این امر می‌تواند تهدیدی ژئوپلیتیک برای نقش مسلط روسیه در بازار گاز اروپا باشد. بدون تردید روسیه بسیار نگران آن است که ایران انحصار گازی آنها در اروپا را از بین ببرد. از یک‌سو اروپا برای تامین انرژی خود اتکای شدیدی به‌مسکو دارد که باعث‌شده کرملین همواره از آن به‌عنوان اهرم فشاری برای تضعیف ناتو و شرکای اروپایی آمریکا استفاده کند و حتی در شرایط خاص دست به‌قطع یک‌طرفه جریان گاز خود به‌اروپا بزند و بحران انرژی در سراسر اروپا گسترش پیدا کند. از سوی دیگر نیز آمریکا با درک این مساله، نتوانسته مانع نفوذ روسیه در اروپا و تامین انرژی آن شود و حتی در مواقعی با شرکای اصلی خود در اروپا بر سر این مساله به‌چالش‌های جدی برخورده‌ است.
حال در صورت احیای توافق هسته‌ای با ایران، طبیعی است که شرکای اروپایی به‌دنبال تامین گاز از تهران باشند تا از این طریق انحصار روسیه در بازار انرژی سراسر اروپا تا حدی تضعیف شود. امری که به‌عقیده کارشناسان، یکی از انگیزه‌های اصلی اوباما برای دستیابی به‌توافق هسته‌ای با ایران بوده و روس‌ها هم با درک این خطر برای منافع ژئوپلیتیک خود، هیچ علاقه‌ای به‌ ورود گاز ایران به‌اروپا ندارند.
بر همین اساس در روزهای گذشته شایعاتی مبنی‌بر واگذاری این پروژه عظیم به روس‌ها بر سر زبان‌ها افتاده است. مسئله‌ای که با توجه به نکاتی که گفته شد می‌تواند سبب کند شدن این پروژه در مسیر بهره‌برداری شود.
این گمانه‌زنی‌ها بر اساس مقاله‌ای در تارنمای اویل پرایس صورت گرفت. جایی که سایمون واتکینز در آن از نقش و تاثیرگذاری احتمالی روسیه بر میدان جدید گازی ایران سخن می‌گوید. در این راستا شرکت نفت خزر با ارسال توضیحاتی با عنوان «پاسخ به ابهامات رسانه‌ای منتشر شده در باب ساختار چالوس» ضمن رد صحت اطلاعات مندرج در گزارش اویل پرایس و سایر رسانه‌های خارجی، نکاتی را درباره ساختار این میدان گازی طرح کرد.


آنان می‌گویند "شرکت نفت خزر در باب مطالب مطرح شده در نشریه اویل پرایس اعلام می‌دارد هیچگونه اطلاعی از مذاکرات و توافقات ادعایی آن رسانه در خصوص منابع هیدروکربوری خزر جنوبی با کشورهای چین و روسیه نداشته است که در این خصوص تکذیبیه جناب آقای کاظم جلالی سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران در روسیه قابل استناد و بهره‌برداری برای مخاطبان است."
به گفته آنان، ساختار گازی چالوس درحال حاضر در مرحله تحقیق و تفحص قرار دارد و تا امروز میدان گازی مشخصی در آن اکتشاف نشده است. هرچند با پیشرفت تحقیقات درخواست‌ها برای حفاری اکتشافی در این منطقه صورت گرفته اما هنوز هیچ میدان گازی در این منطقه وجود ندارد که بهره‌برداری از آن بخواهد مورد توافق دو کشور ایران و روسیه قرار بگیرد.
در مجموع به نظر می‌رسد که مجموعه‌ای از عوامل مانند گزارش خلاف واقع و تحلیل غلط گزارش اویل پرایس، تیتر و ترجمه اشتباه برخی رسانه‌های داخلی، ناآشنایی مخاطبان با مفاهیم تخصصی حوزه نفت و نگرانی و حساسیت مردم نسبت به منافع ملی و ... از جمله دلایلی بود که بستر را برای انتشار مطالب خلاف واقع درباره ساختار گازی چالوس فراهم کرد تا رسانه‌های خارجی نیز با تکیه بر روی این موضوع، فرصت را برای پیاده‌سازی سناریوی تخریب روابط ایران و روسیه، مشابه آنچه در قرارداد 25 ساله با چین انجام شد را غنیمت شمارند و تقویت شایعات دامن بزنند.

 

تکنولوژی و خطرات زیست محیطی برای خزر
صرف نظر از این که آیا استخراج میدان گازی چالوس از نظر اقتصادی مقرون به صرفه هست یا خیر، دولت رئیسی برای حل مشکلات کنونی صنعت انرژی نیازمند رفع تحریم و جذب تکنولوژی و سرمایه خارجی است. قطع شدن‌های مکرر برق در ماه‌های اخیر، مشکلات متعددی برای مردم و بخش صنعت و اقتصاد ایجاد کرده است و به افزایش نارضایتی در بین مردم انجامیده است. از سوی دیگر، افزایش آمار مرگ و میر ناشی از کرونا و ناتوانی دولت و نظام در مقابله با آن ویروس باعث شده است تا مشکلات بخش‌های دیگر در سایه قرار گیرند.


برخی از کارشناسان انرژی بر این عقیده‌اند که  بحث کشف  منابع جدید انرژی با موضوع  نحوه  استخراج این منابع  در آب‌های عمیق متفاوت است.  استخراج میدان‌های نفت و گاز در آب‌های عمیق، نیاز به فناوری پیشرفته و  صرف هزینه‌های هنگفت دارد. در این بین باید به مشکلات زیست‌محیطی استخراج میدان‌های نفت و گاز هم توجه کرد.
در این خصوص به عقیده کارشناسان باید تکنولوژی و روش‌هایی به کار گرفته شود که حداقل تخریب اراضی کشاورزی را به همراه داشته باشد. چرا که به گفته آنان در جایی که تاسیسات پالایشی اجرا شود دیگر پتانسیل کشاورزی نخواهیم داشت. به همین علت مکانی که برای پالایشگاه انتخاب می‌شودباید  به لحاظ پوشش گیاهی و قابلیت‌های کشاورزی از ابتدا در نقاط کم پتانسیل باشد. اما در نهایت باید اذعان داشت که هیچ گزینه‌ای مزیت خالص ندارد و هنر این است که گزینه‌ای را انتخاب کنیم که حداکثر مزایا و حداقل معایب را داشته باشد.

اما ساختار گازی چالوس نخستین اکتشاف از این دست در دریای خزر نبود و پیش‌تر نیز در سال 91، در زمان ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، رسانه‌ها از کشف ذخایر عظیم نفت در دریای خزر خبر دادند. در آن زمان ادعا شد که پس از کشف یک میدان ۵۰ تریلیون فوت مکعبی گاز در دریای خزر، با ادامه فعالیت‌های اکتشافی سکوی نیمه‌شناور امیرکبیر، ایران موفق به کشف ذخایر جدید نفتی در آن منطقه شده است. هر چند بعدها  گفته شد که آن خبر هیاهوی رسانه‌ای بیش نبوده است، با وجود گذشت یک دهه از زمان انتشار آن، هنوز از جزئیات روشن و سرنوشت اکتشافات احتمالی، در هر محدوده‌ای، خبری در دست نیست.
درحال حاضر ایران با ۳۴ تریلیون متر مکعب ذخایر گاز طبیعی، دومین ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد ولی طی سال‌های گذشته عرصه رقابت در بازار جهانی گاز را به دلایل سیاسی و اقتصادی به رقبای جدی خود یعنی روسیه و قطر واگذار کرده است. البته مطابق تازه‌ترین آمار منتشر شده، بیش از ۹۳ درصد تولید گاز ایران به دلیل تقاضای بالا در داخل کشور مصرف می‌شود و همین امر توان صادراتی کشور را کاهش داده است.
با این حال، ایران امیدوار است که با جلب سرمایه‌های خارجی برای توسعه میادین گازی خود بتواند ظرفیت تولید خود را بیش از شتاب مصرفی داخلی بالا ببرد؛ هدفی که تحقق آن با توجه به تنش سیاسی موجود میان غرب و تهران، برقراری تحریم‌های اقتصادی آمریکا و تلاش روسیه برای حفظ سلطه خود بر بازار اروپا دشوار به نظر می‌رسد.

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال