امروز : شنبه ۳ مهر ۱۴۰۰ ساعت : ۶:۱۵ AM
اختصاصی عبارت
سقوط عجیب میزان مصرف اقلام خوراکی در کشور؛

زنگ خطر کاهش سرانه مصرف مواد غذایی در ایران / گرانی بی‌حساب و کتاب و سفره‌هایی که هرروز کوچک تر می‌شود

خرید+مارکت+مواد غذایی+عبارت
    -     کد خبر: 65128
    -     تاريخ انتشار : ۱۴۰۰/۶/۲۲|۱۲:۲۰
آخرین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور بر حسب بخش‌های اصلی و برخی گروه‌ها و طبقات کالایی نشان می‌دهد قیمت سبد خوراکی‌ها نسبت به سال پایه ۱۳۹۵ حدودا ۴ برابر شده است.

عبارت-گروه اقتصاد: هفتمین تولیدکننده بزرگ مرغ جهان تبدیل به واردکننده شد؛ صف‌های طولانی روغن و گوشت منجمد؛ سهمیهبندی شکر و کره و ... اینها تنها تعدادی از تیترهای خبری بازار مواد غذایی در ایران است. بازاری که آن‌چنان کلاف سردرگمی شده است که ماحصل آن سقوط هشدارآمیز سرانه مصرف مواد غذایی در ایران و آب رفتن سفره‌های مردم است.

اکنون تورم مواد غذایی سه رقمی شده واین ماجرا اما تنها بخشی از فشار تورمی عجیبی است که طی این سالها متوجه اقتصاد ایران شده است. در چنین شرایطی خبرهای رسیده نشان ازآن دارد که تغییر ساختار پرداخت یارانه از یک سو و تغییر رویه تخصیص ارز 4200 تومانی از سوی دیگر پیگیری می‌شود. در عین حال برخی تلاش‌ها بر خروج دولت از حوزه قیمتگذاری در بالاترین فشار تورمی حکایت دارد که این سه اتفاق در کنار هم میتواند حکایت از دوره تورمی سختی داشته باشد که جز با اجرای سیاست حمایتی هدفمند گذر از آن ممکن نیست.

 

گرانی مواد غذایی و کاهش عجیب مصرف مردم

تغییرات مصرف غذای ایرانیان در دهه ۹۰ نشان می‌دهد سرانه مصرف برخی از اقلام خوراکی از جمله محصولات پروتئینی در کشور، کاهش هشداردهنده‌ای (۵۰درصد) داشته است. این موضوع حاکی از کوچک شدن سفره خانوار ایرانی طی ۱۰سال گذشته است. نتایج یک بررسی کارشناسی نشان می‌دهد نه تنها سرانه مصرف اقلام خوراکی ایرانیان به‌شدت افت کرده که هزینه بیشتری بابت مواد غذایی مختلف اعم از آبزیان، گوشت قرمز، قند و شکر، برنج و همچنین لبنیات از سوی خانوارها پرداخت می‌شود؛ موضوعی که امنیت غذایی کشور را مورد تهدید قرار داده است.

آخرین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور بر حسب بخش‌های اصلی و برخی گروه‌ها و طبقات کالایی نشان می‌دهد قیمت سبد خوراکی‌ها نسبت به سال پایه ۱۳۹۵ حدودا ۴ برابر شده است. این گزارش نشان می‌دهد ظرف ۵ سال چه فشاری به رفاه خانوارهای ایرانی وارد شده است. در این گزارش تاکید شده در تیرماه ۱۴۰۰ به نسبت سال پایه (۱۳۹۵)، قیمت نان و غلات سه برابر، قیمت گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آنها ۴.۴ برابر، قیمت ماهی‌ها و صدف‌داران ۴.۷ برابر و قیمت شیر و پنیر و تخم‌مرغ ۴.۱ برابر شده است. کاهش ۱۰ تا ۵۰ درصدی مصرف شیر، گوشت، ماهی، قند و شکر، برنج و مرغ در شرایطی رخ داده که هم‌زمان با شرایط کرونایی و افت چشمگیر موقعیت‌های شغلی در کشور، سهم هزینه درمان یا مسکن از سبد خانوارها افزایش یافته و درآمدها نیز هم‌اندازه تورم افزایش پیدا نکرده‌اند. بنابراین طبیعی است خانوارها از مصرف مواد خوراکی خود بزنند و به گذران امور به امید وقوع شرایطی بهتر در آینده امیدوار باشند.

این آمار نشان می‌دهد که سرانه مصرف آبزیان طی یک دهه اخیر کاهش ۵۰ درصدی داشته به‌طوری که از ۴ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به ۲ کیلوگرم در سال ۹۹ کاهش یافته است. سرانه مصرف گوشت قرمز نیز طی این مدت با کاهش ۴۶ درصدی مواجه شده و از ۱۳ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به ۷ کیلوگرم در سال گذشته کاهش یافته است. همچنین سرانه مصرف قند و شکر طی یک دهه اخیر به میزان ۳۳ درصد کاهش یافته و از ۲۴ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به ۱۶ کیلوگرم در سال ۹۹ رسیده است. سرانه مصرف برنج در سال ۱۳۹۰ که ۴۴ کیلوگرم بود نیز به۳۳ کیلوگرم در سال گذشته کاهش یافته و افت سرانه مصرف ۲۵ درصدی را نشان می‌دهد و سرانه مصرف لبنیات هم طی این مدت با افت ۱۷ درصدی مواجه شده و سرانه مصرف این محصولات برای خانوار ایرانی که در سال ۱۳۹۰ معادل ۱۲۷ کیلوگرم بود به ۱۰۶ کیلوگرم در سال ۱۳۹۹ کاهش یافته است.

 

کاهش سرانه مصرف لبنیات همزمان با هدفمندی یارانه‌ها

درست در شرایطی که پیش از این افزایش قیمت مرغ و تخم مرغ خبرساز شده و بهای برنج به مرز ۵۰ هزار تومان رسیده است، خبرها حاکی از آن است که روند افزایش قیمت لبنیات در یکسال اخیر به صورتی بوده است که ۶ قلم از این گروه نسبت به سال گذشته بیش از ۵۰ درصد و حتی تا ۱۲۰ درصد گران شده است. بررسی قیمت محصولات لبنی در گزارش مرکز آمار ایران از قیمت اقلام خوراکی در مردادماه حاکی از آن است که افزایش قیمت این کالا زیر ۵۰ درصد نبوده است. بر اساس این گزارش شیر پاستوریزه ظرف یکسال ۶۸.۸ درصد گران شده است و بهای یک قالب کره صد گرمی کره نسبت به مرداد سال گذشته ۱۲۱.۵ درصد افزایش داشته است. همچنین قیمت خامه پاستوریزه نسبت به سال گذشته ۸۶.۳ گران شده است و هرکیلوگرم ماست نسبت به مرداد سال قبل با افزایش قیمت ۵۳.۷ درصد و دوغ با ۵۹ درصد افزایش قیمت مواجه شده است. همچنین پنیر نسبت به پارسال ۵۳.۱ گران شده است.

بررسیها نشان میدهد سرانه مصرف لبنیات در سال ۸۹ ۱۱۰ کیلوگرم بوده است و جالب است بدانید این سرانه مصرف لبنیات دقیقا زمانی که طرح هدفمندی یارانه‌ها اجرا شد، شروع به سقوط کرد. بر اساس این طرح دولت یارانه شیر را حذف کرده و آن را به صورت نقدی به خانوار پرداخت کرد.

گفتنی‌است هم اکنون متوسط سرانه مصرف لبنیات در دنیا ۱۸۰ کیلو و در کشور ما ۵۰ تا ۶۰ کیلو بوده که متاسفانه نسبت به سال‌های اخیر کاهش داشته است.

 

مردم از سال قبل هم کمتر خرید می‌کنند

شاید برای برخی این پرسش به وجود بیاید که با همه این تفاسیر و مدیریت نادرست سال‌های گذشته در برخی موارد، در پنج ماه گذشته و از ابتدای سال 1400 اقلام اساسی سبد غذایی خانوار با چند درصد افزایش قیمت مواجه شده است؟

بر اساس آمارها برنج ایرانی از ابتدای سال حدود ۳۸ درصد افزایش قیمت داشته است. یعنی برنجی که در فروردین ماه کیلویی ۳۱ هزار تومان بود در حال حاضر به کیلویی ۴۳ هزار تومان رسیده است. روغن نیز در خردادماه ۳۵ درصد گرانتر شد که البته همین افزایش ۳۵ درصدی کاهش تقاضا را در پی داشت. زیرا وقتی کالایی با افزایش قیمت همراه شود اثر خود را در سبد غذایی خانوار به صورت شفاف نمایان می کند.

شکر نیز از ابتدای سال افزایش قیمت ۹۰ درصدی را تجربه کرده است و قیمت مصوب آن از ۶۶۵۰ تومان برای صنف و صنعت به ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و برای مصرف کننده از ۸۷۰۰ تومان به ۱۵ هزار تومان رسیده است. اگر چه در بازار همین نرخ های مصوب هم رعایت نمی شود و معمولا شکر صنف و صنعت ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ تومان بالاتر از نرخ مصوب خرید و فروش می شود.

حبوبات نیز از ابتدای سال به دلیل خشکسالی و کاهش تولید ۱۰ تا ۳۰ درصد افزایش قیمت داشته را تجربه کرده است.

به طور کلی و بنا به گفته مسئولان، کرونا و برگزار نشدن مراسم های عزا و عروسی، گرانی و کاهش قدرت خرید مردم سبب شده که تقاضای خرید مواد غذایی در سال جاری ۳۰ تا ۳۵ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل نیز کاهش یابد و این یعنی زنگ خطر کاهش سرانه مصرف برای خانوار ایرانی به صدا در آمده است.

 

آشفتگی بازار مواد غذایی در شرایطی رخ می‌دهد که دولت در غالب این بازارها به صورت مستقیم و غیرمستقیم نرخ گذاری می‌کند و برای تامین مواد اولیه برخی خوراکی‌ها مانند گوشت و مرغ بازارهای دولتی راه‌اندازی کرده است اما به نظر میرسد برای حمایت از طبقات متوسط و کمدرآمد ضرورت دارد نظارت بیشتری در توزیع یاارنهها در دستور کار باشد چرا که قطع حمایتها و بسنده کردن به پرداخت نقدی میتواند در عمل موج عظیم نقدینگی در کنار رشد تورم و فشار تورمی بیشتر بر اقشار کمدرآمد را به همراه بیاورد.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال