امروز : یکشنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۰ ساعت : ۵:۴۰ PM
یادداشت سردبیر
به بهانه‌ی روز جهانی غربالگری افسردگی‌؛

حال همه ما خوب است، اما تو باور نکن

افسردگی+عبارت
    -     کد خبر: 65415
    -     تاريخ انتشار : ۱۴۰۰/۷/۱۵|۱۹:۳۵
در ایران به‌قدر کفایت دلیل برای افسردگی هست، اما کوچک‌ترین نشانی از درمان به‌چشم نمی‌خورد. درواقع حاکمیت ضرورت پایش و ساماندهی روان عمومی را به اندازه‌ی تقویت اقتصادی یا رشد نظامی و ایدئولوژیک، درک نکرده و جدی نگرفته است.

عبارت l عالین نجاتی: امروز برابر است با روز جهانی غربالگری افسردگی. شاید بتوان افسردگی را نخستین عارضه‌ی بشر برشمرد که امروزه به یکی از بزرگترین چالش‌های انسان مدرن بدل شده است. از آدولف هیتلر تا موسیلینی و موگابه؛ اغلب دیکتاتورهای تاریخ از افسردگی رنج می‌بردند. اما خشونت و برون‌گرایی مفرط را مرهمی بر ضحاک درونشان می‌کردند، تا اقتداری نمادین از خود به نمایش بگذارند.
اما فراتر از تاریخ و کیفیتِ شناختیِ افسردگی، فراگیری و رشد تصاعدی آن، نزدیک‌ترین خطر پیش روست. افسردگی در ایران با نرخ ۱۲.۵ درصد سالانه، به صورت تصاعد هندسی در حال افزایش است و کرونا نیز آن را تشدید کرده است.
آمایش روانشناختی ایران نشان می‌دهد که دانشجویان، زوج‌های مطلقه و زنان بیش از دیگر گروه‌ها یا طبقات اجتماعی در ایران از افسردگی رنج می‌برند.
درباره‌ی چرایی این وضعیت باید تاریخی شفاهی از نسخه‌ای مشترک میان روانشناسان و جامعه‌شناسان به‌دست داد که در این فرصت نمی‌گنجد، اما آنچه تذکرش واجب می‌نماید، بی‌عملی کامل حاکمیت در برابر امنیت روانی جامعه است.

نباید امنیت را تنها در سکوت مرزی یا تعداد انبارهای تسلیحاتی محدود کرد، زیرا جهان معاصر برخلاف جهان سنتی، سازوکارهای علمی قوام‌یافته‌ای دارد که دامنه‌ی امنیت را به تمامی شئون زیست اجتماعی و فردی یک کشور و شهروندانش تسری می‌دهد. بارِ ۴ دهه تحریم و فشار بر روان ایرانیان و نبود چشم‌اندازی روشن برای حل این معضل، منجر به گستردگی و عمق بیشتر افسردگی شده است. نرخ تورم و افزایش مداوم و بی‌وقفه آن، نه‌تنها کمر سرپرستان خانوار، بلکه روح آن‌ها را نیز درهم شکسته است، زیرا همواره احساس نوعی «عقب‌ماندگی و شرمندگی دربرابر خانواده‌ی خود» می‌کنند که به کهنسالی و گوشه‌گیری روانشان منجر می‌گردد.

در ایران به‌قدر کفایت دلیل برای افسردگی هست، اما کوچک‌ترین نشانی از درمان به‌چشم نمی‌خورد. درواقع حاکمیت ضرورت پایش و ساماندهی روان عمومی را به اندازه‌ی تقویت اقتصادی یا رشد نظامی و ایدئولوژیک، درک نکرده و جدی نگرفته است.
به همین خاطر، نمی‌تواند از ابزارهای کارآمد ابتدای انقلاب نظیر مذهب و نفوذ روحانیون برای بهتر کردن حال ایرانیان، به‌خصوص شهرنشینان استفاده کند. ناگفته پیداست که ملال عمومی به کاهش کارکرد عام و در نتیجه افول اقتصادی می‌انجامد، زیرا به قول حافظ؛ "کی شعر تر انگیزد، خاطر که حزین باشد"

در چنین وضعیتی، شبکه‌های اجتماعی به پناهگاهی خطرناک برای مردم، مخصوصا نوجوانان و جوانان بدل می‌شود و برخی دیگر موادمخدر را، مایه‌ی التیام و آرامش خود می‌بینند. دو معضلی که به افزایش افسردگی در ایران ارتباط مستقیمی دارند، اما دولت‌ها و نهادهای دست‌اندرکار در این حوزه؛ عموما سُرنا را از سر گشادش می‌زنند و مثلا بجای درمان افسردگی به سراغ ایجاد محدودیت در شبکه‌های اجتماعی می‌روند.
این اشتباه محاسباتی در درک صحیح علت و معلول یکی از مهمترین دلایل وضعیت فعلی ایران در زمینه‌های مختلف است.

عدم استفاده از نخبگان علمی در حوزه‌های جامعه‌شناسی و روانشناسی، نبود برنامه‌ای جامع برای مدیریت روانی جامعه، فاصله گرفتن جامعه علمی ایران از جامعه علمی بین‌الملل، مقاله محور شدن رشته‌های علوم انسانی در دانشگاه‌ها، تک‌بعدی شدن آموزه‌های اجتماعی، عدم تخصیص اعتبارات کافی در حوزه‌ی جامعه‌شناسی حکومتی و تضعیف نهادهای مدنی از اصلی‌ترین دلایلِ بنیادین رشد افسردگی در ایران است.
این دلایل در کنار دلایل موضعی یا عرضی، نظیر معضلات اقتصادی و اجتماعی در سپهر عمومی، به بحران «افسردگی پنهان» در ایران منجر شده است. یکی از نشانه‌های افسردگی پنهان، آمار بالای افسرد‌ه‌گی بعد از نخستین سفر خارجی در میان ایرانیانی است که پیش از این سفر، احساس افسردگی نمی‌کردند. زیرا فرصتی برای مطابقت نداشتند و جهان را محدود به پیرامون خود می‌دیدند.

به عقیده‌ی من اولین قدم برای کنترل این آسیب بزرگ، قبول واقعیت و اعتراف به شکست است. تا زمانی که ارکان حاکمیت از پذیرش حقیقت‌های عریان سر باز بزنند و اینکار را به بهانه‌ی حفظ اقتدار و امنیت ملی توجیح کنند، راهی برای متوقف کردن سونامی افسردگی در ایران نیست.
وقتی فروتنانه، با نگاهی ملی و دینی، واقعیت و عمق مخاطره را درک کردیم، بی‌شک راه‌حل‌های منطقی و کاربردی، مبتنی بر عرف و شرع خواهیم یافت که ایران را بعنوان نمونه‌ای خوشبخت از یک جامعه اسلامی، بدل به نسخه‌ی موفق جهانی کند.

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال